Malatyada Yeni Yeraltı Təkanlar: 4.3 Ballıq Zəlzələ Qeydə Alındı
Türkiyənin şərq bölgəsində seysmik aktivlik davam edir. 2 mart 2026-cı il tarixində, yerli vaxtla səhər saatlarında Malatya vilayətində 4.3 bal gücündə zəlzələ baş verib. Şəhər mərkəzi ilə yanaşı, ətraf rayonlarda da kəskin hiss olunan bu təkanlar sakinlərin qısa müddətli təşvişinə və evlərini tərk edərək açıq sahələrə çıxmasına səbəb olub. İlkin müşahidələr göstərir ki, zəlzələ ciddi infrastruktura ziyanı vurmasa da, bölgədəki psixoloji gərginliyi yenidən artırıb.
Rəsmi mənbələrdən alınan məlumata görə, yeraltı təkanlar nəticəsində hər hansı bir can itkisi və ya yaralanma hadisəsi qeydə alınmayıb. Fövqəladə Halların İdarə Olunması Agentliyinin (AFAD) mütəxəssisləri dərhal bölgədə vəziyyəti qiymətləndirmək üçün işə başlayıblar. Malatya valiliyi və bələdiyyə orqanları əhaliyə müraciət edərək ehtiyatlı olmağı, lakin panikaya düşməməyi tövsiyə ediblər.
Zəlzələnin Texniki Təfərrüatları və Coğrafi Təsiri
AFAD və Kandilli Rəsədxanasının yaydığı birgə hesabatda zəlzələnin episentrinin Malatya vilayətinin müəyyən bir bölgəsi olduğu təsdiqlənib. Yer səthindən təxminən 7 kilometr dərinlikdə baş verən bu təkan, “dayaz zəlzələ” kateqoriyasına aid edildiyi üçün yer üzərində kifayət qədər güclü hiss edilib. Zəlzələ təkcə Malatyada deyil, həmçinin qonşu vilayətlər olan Adıyaman, Elazığ və Kahramanmaraşın bəzi hissələrində də qeydə alınıb.
Seysmoloqlar qeyd edirlər ki, 7 kilometrlik dərinlik zəlzələnin dağıdıcı gücünü artırsa da, 4.3 bal gücü müasir tikinti normalarına cavab verən binalar üçün böyük təhlükə yaratmır. Buna baxmayaraq, bölgənin mürəkkəb geoloji quruluşu və aktiv fay xətləri üzərində yerləşməsi, bu növ kiçik və orta güclü təkanların tez-tez baş verməsinə şərait yaradır.
6 Fevral Fəlakətinin Kölgəsi və Psixoloji Travmalar
Malatya üçün zəlzələ xəbəri sadəcə təbiət hadisəsi deyil, həm də ağır xatirələrin yenidən canlanması deməkdir. 6 fevral 2023-cü ildə baş verən Kahramanmaraş mərkəzli iki böyük zəlzələ zamanı Malatya ən çox zərər görən 11 vilayətdən biri olmuşdu. Həmin vaxt minlərlə binanın dağılması və böyük itkilərin yaşanması sakinlərin yaddaşında dərin izlər buraxıb. Bu səbəbdən, 2 martda baş verən 4.3 ballıq təkan, insanlarda “yenidən böyük zəlzələ olacaqmı?” qorxusunu alovlandırıb.
Şəhərdə hələ də dağıntıların təmizlənməsi və yeni yaşayış massivlərinin inşası prosesi davam edir. Bərpa işlərinin getdiyi bir dövrdə baş verən hər bir sarsıntı, həm inşaat işçiləri, həm də müvəqqəti sığınacaqlarda və ya yeni binalarda məskunlaşan vətəndaşlar üçün stress mənbəyinə çevrilir. Psixoloqlar bölgə əhalisinə dəstək proqramlarının davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.
AFAD-ın Monitorinq İşləri və Təhlükəsizlik Tədbirləri
Hadisədən dərhal sonra AFAD qrupları sahə araşdırmalarına başlayıb. Xüsusilə kənd yerlərində və köhnə tikililərin olduğu məhəllələrdə binaların vəziyyəti yoxlanılır. İndiyə qədər verilən rəsmi məlumatlarda bildirilir ki, magistral yollarda, körpülərdə və ya strateji əhəmiyyətli infrastrukturlarda hər hansı bir çat və ya zədələnmə aşkar edilməyib.
Vətəndaşlara rəsmi qurumların mobil tətbiqlərini izləmək və saxta xəbərlərə etibar etməmək tapşırılıb. Təhlükəsizlik qüvvələri küçələrdə asayişi qorumaq və nəqliyyatın hərəkətini tənzimləmək üçün gücləndirilmiş iş rejiminə keçib. Xüsusilə dar küçələrdə insanların toplaşması təcili yardım maşınlarının hərəkətinə mane olmaması üçün müvafiq xəbərdarlıqlar edilib.
Ekspertlərin Rəyi: Seysmik Hazırlıq Daimi Prosesdir
Geofizika mütəxəssisləri Türkiyənin bir zəlzələ ölkəsi olduğunu və Malatyanın da bu riskin mərkəzində dayandığını xatırladırlar. Son təkanlar göstərir ki, yer qabığındakı gərginlik hələ də tam boşalmayıb və artçı təkanların olması ehtimalı yüksəkdir. Ekspertlər bildirirlər ki, bu növ kiçik zəlzələlər binaların dayanıqlığını yoxlamaq üçün bir növ siqnal rolunu oynayır.
Gələcəkdə baş verə biləcək daha böyük fəlakətlərin qarşısını almaq üçün şəhərsalma planlarının seysmik risklərə uyğunlaşdırılması, köhnə binaların sürətlə yenilənməsi və əhalinin zəlzələ anında davranış qaydaları barədə maarifləndirilməsi ən aktual məsələlərdir. Malatyadakı son hadisə bir daha sübut etdi ki, zəlzələyə qarşı hazırlıq yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi və təşkilati səviyyədə fasiləsiz aparılmalıdır.