İranda Humanitar Böhran: 3 Milyondan Çox İnsan Evini Tərk Edib
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının son hesabatları Yaxın Şərqdə yeni və daha dərin bir humanitar fəlakətin qapıda olduğunu göstərir. İranda davam edən hərbi əməliyyatlar və kəskinləşən daxili gərginlik nəticəsində 3,2 milyondan çox mülki vətəndaş öz daimi yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Bu miqyasda bir köç dalğası təkcə İranın daxili sabitliyi üçün deyil, həm də bütün regionun təhlükəsizlik arxitekturası üçün ciddi təhdid formalaşdırır. Beynəlxalq təşkilatlar bu vəziyyətin yaxın onilliklərin ən böyük qaçqın böhranlarından birinə çevrilə biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edirlər.
“İnterfaks” agentliyinin BMT mənbələrinə istinadən verdiyi məlumata görə, insanların kütləvi şəkildə yerdəyişməsinə əsas səbəb ölkənin müxtəlif bölgələrində intensivləşən döyüşlər və hərbi qarşıdurmalardır. Belarusun “BelTA” agentliyi isə məsələnin geosiyasi tərəfinə diqqət çəkərək, bu gərginliyin arxasında ABŞ və İsrailin apardığı siyasətin və təzyiqlərin dayandığını iddia edir. Bu cür xarici müdaxilələr və hərbi ritorika onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir, mülki əhalinin təhlükəsizlik hissini tamamilə yox edir.
Qlobal Miqrasiya Riski və Beynəlxalq Təşviş
Milyonlarla insanın qaçqın düşməsi beynəlxalq analitikləri və politoloqları ciddi şəkildə düşündürür. “VFokuse Mail” nəşrində yer alan təhlillərə görə, bu qədər böyük insan kütləsini hansı ölkələrin və hansı şərtlərlə qəbul edəcəyi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. Belə bir kütləvi axın istənilən qonşu dövlətin infrastrukturuna, iqtisadi resurslarına və sosial xidmət şəbəkələrinə dözülməz yük gətirə bilər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu böhranın idarə olunması üçün qlobal səviyyədə koordinasiya edilmiş fəaliyyət planına ehtiyac var.
EADaily-nin yaydığı məlumatda siyasətçi Puşkovun maraqlı bir iddiası yer alıb. O qeyd edir ki, hətta Britaniya kimi coğrafi cəhətdən uzaq ölkələr belə İrandan gələ biləcək qaçqın axınının kəskin artmasına hazırlaşır. Bu, böhranın təkcə regional xarakter daşımadığını, həm də Avropanın miqrasiya xəritəsini dəyişdirə biləcək qlobal bir təhlükə olduğunu nümayiş etdirir. Qərb dövlətləri artıq indidən sərhəd nəzarəti və sığınacaq sistemlərini yenidən gözdən keçirməyə başlayıblar.
Cənubi Qafqaz üçün Potensial Təhlükələr
Yaxın Şərqdəki bu qarşıdurma dalğası Cənubi Qafqaz regionundan da yan keçməyə bilər. “Armİnfo” agentliyi türkoloqların rəylərinə əsaslanaraq bildirir ki, hərbi əməliyyatların coğrafiyasının genişlənməsi qaçqınların şimal istiqamətinə, yəni Qafqaza doğru hərəkət etməsinə səbəb ola bilər. Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan kimi ölkələr üçün bu, yeni sosial-siyasi çağırışlar deməkdir. Onsuz da həssas olan bu regionda yeni insan axınları mövcud daxili problemləri alovlandıra və ya regional sabitliyi sarsıda bilər.
BMT-nin hesabatı bir daha təsdiqləyir ki, İrandakı 3,2 milyon məcburi köçkün məsələsi sadəcə bir ölkənin statistikası deyil. Bu, beynəlxalq birliyin birgə səyləri ilə həll olunmalı olan böyük bir humanitar faciədir. Regional münaqişələrin həlli istiqamətində diplomatik addımlar atılmasa, qaçqın böhranı daha geniş ərazilərə yayılacaq və həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik baxımından bərpası çətin olan fəsadlar törədəcəkdir.