Regional Gərginliyin Yeni Mərhələsi: Beyrut Atəş Altında
Yaxın Şərqdə onsuz da mürəkkəb olan hərbi-siyasi vəziyyət son saatlarda baş verən hadisələrlə daha da kritik mərhələyə qədəm qoyub. Fələstin-İsrail münaqişəsinin coğrafiyası genişlənərək Livanın paytaxtı Beyrutun mərkəzinə qədər uzanıb. İsrail ordusunun həyata keçirdiyi hədəfli hava zərbələri regionda böyük bir müharibənin anonsu kimi qiymətləndirilir. Bir saat ərzində “Hizbullah” hərəkatının iki mühüm üzvünün zərərsizləşdirilməsi İsrailin kəşfiyyat və hərbi imkanlarının bu qruplaşmaya qarşı yeni, daha aqressiv fazaya keçdiyini təsdiqləyir.
Bu əməliyyatlar Beyrutun sıx məskunlaşdığı ərazilərdə, xüsusən də “Hizbullah”ın qalası hesab edilən cənub məhəllələrində həyata keçirilir. Hədəflərin bu qədər qısa zaman kəsiyində və dəqiqliklə vurulması əməliyyatın yüksək texnoloji vasitələrlə, böyük ehtimalla süni intellekt dəstəkli pilotsuz uçuş aparatları ilə idarə olunduğunu deməyə əsas verir. Şəhər sakinləri arasında böyük panika hökm sürür, çünki hədəfli zərbələrin mülki infrastrukturun yaxınlığında baş verməsi hər an kütləvi itkilərə yol aça bilər.
İsrailin Strategiyası: “Hizbullah”ın İdarəetmə Zəncirini Qırmaq
İsrailin bu son addımları sadəcə cavab tədbiri deyil, həm də “Hizbullah”ın operativ komandanlıq zəncirini sıradan çıxarmaq məqsədi daşıyan genişmiqyaslı strategiyanın tərkib hissəsidir. 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumundan sonra “Hizbullah”ın şimal sərhəddində yaratdığı təhlükə İsrail hökumətini daha radikal qərarlar verməyə sövq edib. Hədəfə alınan şəxslərin kimliyi rəsmi olaraq açıqlanmasa da, onların qruplaşmanın logistika, kəşfiyyat və ya raket hücumları üzrə rəhbər şəxsləri olduğu ehtimal edilir. Bu zərbələr qruplaşmanın koordinasiya qabiliyyətinə ciddi zərbə vurmaqla yanaşı, həm də mənəvi-psixoloji təzyiq xarakteri daşıyır.
Xatırladaq ki, daha əvvəl Saleh əl-Əruri kimi yüksək vəzifəli şəxslərin Beyrutda öldürülməsi İsrailin “heç bir yer təhlükəsiz deyil” mesajını vermək istədiyini göstərmişdi. Livan hökuməti isə bu hadisələri öz suverenliyinə və beynəlxalq hüquq normalarına qarşı birbaşa təcavüz kimi qiymətləndirir. Lakin beynəlxalq birliyin, o cümlədən BMT-nin gərginliyi azaltmaq üçün etdiyi çağırışlar hələ ki, hərbi əməliyyatların dayandırılması üçün kifayət etmir.
Regional Müharibə Təhlükəsi və Gələcək Ssenarilər
Beyrutdakı bu ardıcıl zərbələr bölgədəki tarazlığı tamamilə poza bilər. “Hizbullah” lideri Həsən Nəsrullahın daha əvvəl verdiyi bəyanatlarda Beyrutun hədəf alınmasının “qırmızı xətt” olduğunu vurğulaması, qruplaşmanın yaxın vaxtlarda İsrailin dərinliklərinə daha güclü raket zərbələri endirə biləcəyi ehtimalını artırır. Bu isə öz növbəsində İsrailin Livana qarşı quru əməliyyatına başlaması üçün bəhanə ola bilər. Belə bir ssenari təkcə Livanı deyil, bütün regionu, o cümlədən İran və digər regional oyunçuları münaqişəyə cəlb edə bilər.
Hazırda dünya birliyinin diqqəti Livandan gələn xəbərlərə yönəlib. Diplomatik kanallar vasitəsilə gərginliyi azaltmağa çalışan tərəflər hələ ki, real nəticə əldə edə bilməyiblər. Beyrutda qalan mülki əhali isə qeyri-müəyyənlik və qorxu içindədir. Bu gərginlik fonunda regionda humanitar böhranın dərinləşməsi və köçkünlərin sayının artması qaçılmaz görünür. Hadisələrin inkişafı göstərir ki, Yaxın Şərq son onilliklərin ən böyük sınağı ilə üz-üzədir.