Smartfonlar müasir dövrün ən vacib texnoloji nailiyyətlərindən biri hesab olunsa da, onlar eyni zamanda kiber cinayətkarlar üçün geniş imkanlar açan bir platformaya çevrilib. Son zamanlar rəqəmsal dünyada təhlükəsizlik məsələləri yenidən gündəmə gəlib. Android əməliyyat sistemi istifadəçiləri üçün yayımlanan son xəbərdarlıq isə vəziyyətin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində görünüşcə tamamilə zərərsiz olan, lakin arxa planda istifadəçilərin bank hesablarını boşaldan 11 təhlükəli tətbiq aşkar edilib. Bu proqramlar minlərlə insanın maliyyə vəsaitlərini birbaşa hədəfə alaraq böyük maddi itkilərə yol açır.
Gizli Təhlükə: Tətbiqlər Necə İşləyir?
Sözcü Gazetesi və Bugün Kocaeli Gazetesi kimi nüfuzlu Türkiyə KİV-lərinin məlumatlarına görə, bu zərərli proqramlar istifadəçiləri aldatmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edir. Onlar çox vaxt gündəlik həyatda ehtiyac duyulan faydalı alətlər, maraqlı oyunlar və ya telefonun interfeysini gözəlləşdirən fərdiləşdirmə proqramları kimi təqdim olunur. Lakin bu proqramların daxilində gizlədilmiş “trojan” kodları cihaz quraşdırılan kimi aktivləşir. Proqram qanuni bir xidmət təklif edirmiş kimi görünsə də, əslində istifadəçinin xəbəri olmadan bank kartı məlumatlarını ələ keçirir və gizli pul köçürmələri həyata keçirir.
Kiber Cinayətkarların Əsas Hədəf Kütləsi
Təhlükəsizlik mütəxəssislərinin qeyd etdiyinə görə, bu hücumların əsas hədəfi geniş istifadəçi bazasına malik olan Android əməliyyat sistemidir. Cinayətkarlar insanların tez-tez yüklədiyi tətbiq kateqoriyalarına üstünlük verirlər. Məsələn, batareyaya qənaət edən proqramlar, fayl menecerləri və ya sadə tapmaca oyunları bu siyahıda yer ala bilər. Baxmayaraq ki, konkret tətbiq adları bəzən təhlükəsizlik səbəbi ilə dərhal ictimaiyyətə açıqlanmır, mütəxəssislər istifadəçiləri hər bir yeni yükləmə zamanı son dərəcə ehtiyatlı olmağa çağırır. Bu tətbiqlərin əsas məqsədi istifadəçinin rəqəmsal bankçılıq tətbiqlərinə girişini izləmək və həmin məlumatları uzaqdakı serverlərə ötürməkdir.
İcazələrin Verilməsindəki Kritik Risk Faktoru
Mobil təhlükəsizliyin ən zəif nöqtələrindən biri istifadəçilərin tətbiqlərə verdiyi geniş icazələrdir. Zərərli proqramlar quraşdırılma zamanı çox vaxt funksionallığı ilə heç bir əlaqəsi olmayan icazələr tələb edir. Məsələn, sadə bir fənər tətbiqinin SMS-ləri oxumaq, kontaktlara daxil olmaq və ya şəbəkə trafikini izləmək icazəsi istəməsi ciddi şübhə doğurmalıdır. SMS oxuma icazəsi fırıldaqçılara banklardan gələn birdəfəlik təsdiq kodlarını (OTP) ələ keçirməyə imkan verir ki, bu da birbaşa hesablardan pulun çıxarılması ilə nəticələnir. Bəzən bu tətbiqlər Google Play Store-dan rəsmən silinsə belə, artıq cihazlara yükləndiyi üçün təhlükə yaratmağa davam edir.
Maliyyə Təhlükəsizliyini Qorumaq Üçün Tövsiyələr
Ekspertlər smartfon istifadəçilərinə öz təhlükəsizliklərini təmin etmək üçün bir sıra mühüm addımlar atmağı tövsiyə edirlər. İlk növbədə, cihazda yüklü olan bütün tətbiqlərin siyahısı mütəmadi olaraq yoxlanılmalı və istifadə edilməyən, şübhəli görünən proqramlar dərhal silinməlidir. Bank hesablarının və kart çıxarışlarının daim nəzarətdə saxlanılması hər hansı bir kənar müdaxiləni tez aşkar etməyə kömək edir. Əgər hesabınızda tanımadığınız bir əməliyyat görsəniz, dərhal bankla əlaqə saxlayaraq kartı bloklamalı və bütün şifrələri dəyişməlisiniz.
Bundan əlavə, proqram yükləyərkən yalnız rəsmi mənbələrdən istifadə etmək və digər istifadəçilərin rəylərini oxumaq vacibdir. Aşağı reytinqli və mənfi rəyləri olan tətbiqlərdən uzaq durmaq maliyyə təhlükəsizliyiniz üçün ən yaxşı sığortadır. Unutmayın ki, rəqəmsal dünyada ehtiyatlı davranmaq və kiber gigiyena qaydalarına əməl etmək sizi böyük maliyyə itkilərindən qoruya bilər.