Sri Lankada Siyasi İmtiyazlara Son Qoyuldu
Cənubi Asiya regionunun ən mühüm ölkələrindən biri olan Sri Lanka, son illərdə yaşadığı dərin iqtisadi və sosial sarsıntılar fonunda radikal bir addım ataraq bütün dünyanı təəccübləndirib. Ölkə rəhbərliyi, xalqın kəskin narazılığını və büdcə kəsirini nəzərə alaraq, millət vəkillərinin uzun illərdir bəhrələndiyi pensiya hüquqlarını rəsmən ləğv edib. Bu qərar, dövlət resurslarının daha ədalətli paylanması və siyasi elitanın xalqla eyni çətinlikləri bölüşməsi istiqamətində atılmış ən ciddi addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. Parlamentin qəbul etdiyi bu yeni qayda, artıq qüvvəyə minib və ölkənin siyasi mənzərəsində yeni bir dövrün başlanğıcı hesab olunur.
Qərara əsasən, millət vəkillərinə verilən bütün növ pensiya ödənişləri və buna bağlı olan əlavə imtiyazlar tamamilə dayandırılıb. Hakimiyyət ormanları bu addımın yalnız maliyyə qənaəti deyil, həm də cəmiyyətdəki dərin bərabərsizlik hissini yumşaltmaq məqsədi daşıdığını bildirirlər. Aylardır davam edən etiraz aksiyalarında vətəndaşlar, özləri aclıq və səfalət içində yaşayarkən deputatların yüksək məbləğli pensiyalar almasını “mənəvi aşınma” və “ədalətsizlik” adlandırırdılar. Bu ictimai təzyiq nəticəsində hökumət geri addım atmaq məcburiyyətində qaldı.
İqtisadi Çöküş və Xalqın Müqaviməti
Sri Lanka hazırda müstəqillik qazandığı dövrdən bəri ən ağır iqtisadi böhranını yaşayır. Ölkənin xarici valyuta ehtiyatları demək olar ki, tükənib, bu isə yanacaq, qida və həyati əhəmiyyətli dərmanların idxalını qeyri-mümkün edib. İnflyasiyanın rekord həddə çatması nəticəsində əhalinin böyük bir hissəsi gündəlik tələbat mallarını almaqda çətinlik çəkir. Belə bir mühitdə deputatların imtiyazlı statusunun saxlanılması xalq arasında böyük qəzəbə səbəb olmuşdu. İnsanlar küçələrə çıxaraq siyasi sistemin tamamilə yenidən qurulmasını və korrupsiyaya son qoyulmasını tələb edirdilər.
Beynəlxalq maliyyə institutları, xüsusilə Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF), Sri Lankaya yardım göstərmək üçün hökumətdən sərt islahatlar keçirməyi tələb edir. Bu islahatlar çərçivəsində büdcə xərclərinin azaldılması və dövlət sektorunda səmərəliliyin artırılması əsas şərtdir. Deputat pensiyalarının ləğvi, həm də beynəlxalq donorlara və yerli əhaliyə “biz də qurbanlar veririk” mesajını vermək üçün strateji bir addımdır. Hökumət bu simvolik qərarla ictimai inamı bərpa etməyə və ölkəni iflasdan qurtarmaq üçün lazım olan acı islahatlara legitimlik qazandırmağa çalışır.
Qərarın Türkiyə və Beynəlxalq Müstəvidə Təsirləri
Sri Lankada baş verən bu hadisə təkcə region üçün deyil, həm də oxşar iqtisadi problemlərlə üzləşən digər ölkələr üçün bir presedent yaradıb. Xüsusilə Türkiyədə bu xəbər sosial mediada və siyasi dairələrdə geniş müzakirələrə yol açıb. Türkiyədə uzun illərdir ki, millət vəkillərinin pensiya sistemi, onların digər vətəndaşlardan fərqli olaraq daha erkən və daha yüksək məbləğlərlə təqaüdə çıxması tənqid hədəfindədir. Sri Lankanın qərarı, Türkiyədəki müxalif qruplar və vətəndaş cəmiyyəti fəalları tərəfindən nümunə kimi göstərilərək, bənzər bir addımın TBMM tərəfindən də atılması çağırışlarını gücləndirib.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Sri Lankanın bu addımı qlobal miqyasda “siyasi elitizmə” qarşı mübarizənin yeni bir mərhələsi ola bilər. İqtisadi böhranlar zamanı xalqın seçdiyi nümayəndələrin xalqla eyni sosial-iqtisadi şərtlərdə yaşaması tələbi getdikcə daha çox səs qazanır. Bu qərarın domino effekti yaradaraq digər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə də siyasi islahatları sürətləndirəcəyi ehtimal olunur. Siyasi məsuliyyət və dövlət resurslarının səmərəli idarə olunması artıq sadəcə iqtisadi deyil, həm də ciddi bir siyasi tələbə çevrilməkdədir.
Gələcəyə Baxış: Siyasi Elitanın Məsuliyyəti
Deputat pensiyalarının ləğvi Sri Lanka üçün sadəcə bir maliyyə qənaəti deyil, həm də dövlət-vətəndaş münasibətlərində yeni bir sosial müqavilənin siqnalıdır. Bu qərar göstərir ki, artıq heç bir siyasi imtiyaz toxunulmaz deyil və xalqın iradəsi ən yüksək kürsülərdə belə dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Ölkənin gələcək inkişafı üçün bu cür şəffaf və ədalətli addımların davamlı olması vacibdir.
Yaxın gələcəkdə Sri Lanka hökumətinin digər imtiyazları da nəzərdən keçirəcəyi gözlənilir. Buraya xidməti avtomobillər, mənzil təminatı və digər büdcə yükü yaradan xərclər daxildir. Dünyanın diqqət mərkəzində olan bu kiçik ada dövləti, bəlkə də böyük demokratiyalar üçün siyasi dürüstlük və fədakarlıq dərsi keçməkdədir. Bu tarixi qərarın nəticələri həm Sri Lanka daxilindəki sabitliyə, həm də beynəlxalq səviyyədə siyasi mədəniyyətin formalaşmasına əhəmiyyətli təsir göstərəcəkdir.
Related Photos
