Epşteyn Sənədlərinin Açılması: Beynəlxalq Hüquq Müstəvisində Yeni Mərhələ
Mərhum milyarder və məhkum olunmuş seks cinayətkarı Ceffri Epşteynə aid on minlərlə səhifədən ibarət məhkəmə sənədlərinin möhürünün açılması beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş rezonans doğurub. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) ekspertləri, bu sənədlərdə qeyd olunan əməllərin “bəşəriyyətə qarşı cinayətlər” kateqoriyasına düşə biləcəyini açıqlayaraq, işin ciddiliyini daha da artırıblar. The Guardian-ın verdiyi məlumata görə, BMT ekspertləri Epşteynin qurbanlarına qarşı törətdiyi cinayətlərin sistematik və geniş yayılmış xarakter daşıdığını və buna görə də beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində “bəşəriyyətə qarşı cinayət” kimi qiymətləndirilə biləcəyini vurğulayıblar. Bu açıqlama, məsələnin yalnız fərdi cinayət işi olmadığını, eyni zamanda qlobal insan hüquqları müstəvisində dərin izlər qoyduğunu göstərir.
Sistematik İstismar və Yüksək Vəzifəli Şəxslərin İştirakı
Açılan sənədlər Epşteynin yetkinlik yaşına çatmayan qızları cinsi istismar etdiyini və onları yüksək vəzifəli şəxslərlə əlaqə qurmağa məcbur etdiyini təfərrüatları ilə ortaya qoyur. Bu dosyelərdə siyasətçilər, işgüzar dairələrin nümayəndələri və hətta kral ailəsinin üzvləri də daxil olmaqla, bir çox məşhur ad hallanır. Nyu York və Florida ştatlarında, eləcə də Karib dənizindəki “Kiçik Müqavimət” adasında yerləşən mülklərində cinsi istismar şəbəkəsi qurduğu iddia edilən Epşteynin cinayətlərinin miqyası dəhşət doğurur. The New York Times, Epşteynin dünyasına giriş haqqının mütləq sükut olduğunu vurğulayaraq, qurbanların illərlə çəkdiyi əziyyətləri və bu sistemin necə qorunduğunu diqqət mərkəzinə gətirib.
BMT-nin Sərt Mövqeyi və Hüquqi Qiymətləndirmə
BMT-nin qadınlara qarşı zorakılıq, uşaqların cinsi istismarı və insan alveri üzrə müstəqil ekspertləri, Epşteynin hərəkətlərinin “çoxsaylı insan haqları pozuntularına” gətirib çıxardığını bildiriblər. Onlar, əgər bu əməllər həqiqətən də sistematik və geniş yayılmış bir planın tərkib hissəsi olubsa, beynəlxalq cinayət məhkəməsinin yurisdiksiyasına düşə biləcəyini qeyd ediblər. The Hill kimi media orqanları da BMT ekspertlərinin bu qənaətini manşetlərə çıxarıblar. Bu yanaşma, cinayətlərin miqyasının sadəcə fərdi müstəvidə qalmadığını, bütün bir sistemin məsuliyyət daşıya biləcəyi anlamına gəlir. Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu cür şəbəkələrin fəaliyyəti cəmiyyətin ən müdafiəsiz təbəqələrini hədəf aldığı üçün beynəlxalq qınaq və cəza qaçılmaz olmalıdır.
Qaranlıq Keçmişin İfşası və Gözlənilməyən Ölümlər
Ceffri Epşteyn, 2019-cu ildə yetkinlik yaşına çatmayan qızları cinsi istismar etməkdə ittiham olunaraq Nyu Yorkda həbs edilmiş və qısa müddət sonra həbsxanada şübhəli şəkildə ölmüşdü. Onun intihar etdiyi iddia edilsə də, ölümünün ətrafında bu gün də bir çox cavabsız suallar qalmaqdadır. Epşteynin ən yaxın köməkçisi və sağ qolu kimi tanınan Qislane Maksvell də onun cinayətlərində iştirak etdiyinə görə məhkum edilmişdi. Hazırda açılan sənədlər, Epşteynin cinayətlərinə göz yuman, onları asanlaşdıran və ya bu çirkin əlaqələrdən faydalanan şəxslərin ifşa olunmasına gətirib çıxarır. CNBC-nin bildirdiyinə görə, bu fayllar bir çox yüksək profilli insanları çətin vəziyyətə salıb və onların keçmiş əlaqələri üzündən reputasiyalarına bərpa olunmaz zərbələr vurulub.
Roma Statutu və Beynəlxalq Cavabdehlik
“Bəşəriyyətə qarşı cinayətlər” termini, Roma Statutuna əsasən, mülki əhaliyə qarşı geniş yayılmış və ya sistematik hücumların bir hissəsi olaraq törədilən ağır cinayətləri əhatə edir. BMT ekspertlərinin Epşteynin əməllərini bu kateqoriyaya aid etməsi, onun təşkil etdiyi şəbəkənin sadəcə təsadüfi istismar halları deyil, planlı, maliyyələşdirilmiş və genişmiqyaslı bir fəaliyyət olduğuna işarə edir. Bu yanaşma, cinayətkarların yalnız milli hüquq çərçivəsində deyil, həm də beynəlxalq konvensiyalar qarşısında cavabdehlik daşıya biləcəyini göstərir. Bu, gələcəkdə bənzər şəbəkələrin qarşısının alınması üçün mühüm bir presedent yarada bilər.
Qlobal Dalğa: İstifalar və Yeni İstintaqlar
Sənədlərin açılmasından sonra beynəlxalq aləmdə bir sıra istefalar və vəzifədən uzaqlaşdırmalar baş verib. Washington Post-un qeyd etdiyi kimi, Epşteyn dosyelərinin yaratdığı dalğa yeni hüquqi proseslərin başlanmasına və müxtəlif ölkələrdə əlavə istintaqların açılmasına səbəb olub. Bu, işin sadəcə Epşteynin şəxsiyyəti ilə məhdudlaşmadığını, əksinə, cəmiyyətin yuxarı təbəqələrində kök salmış qaranlıq bir şəbəkənin mövcudluğunu bir daha sübut edir. BMT ekspertlərinin bəyanatı, bu cinayətlərin beynəlxalq miqyasda dərindən araşdırılması və məsuliyyət daşıyan hər kəsin ədalət qarşısında cavab verməsi üçün dövlətlərə edilən təzyiqləri artırır. Qurbanlar üçün ədalət axtarışı davam edir və Epşteynin şəbəkəsinin tam ifşası üçün beynəlxalq ictimaiyyətin tələbi günbəgün güclənir.