Avropa Enerji Böhranının Yeni Mərhələsində: Qaz Ehtiyatları Kritik Həddə
Avropa qitəsi hazırda ciddi bir enerji sınağı ilə üz-üzədir. Şaxtalı qış havası fonunda regionun yeraltı qaz anbarlarındakı (YQAA) ehtiyatların sürətlə azalması həm hökumətləri, həm də sənaye müəssisələrini ciddi narahat etməyə başlayıb. Cari isidilmə mövsümünün başlanğıcından etibarən müşahidə olunan yüksək istehlak templəri, anbarlardakı ümumi tutumun artıq üçdə birindən aşağı enməsinə səbəb olub. Bu vəziyyət, xüsusilə yay aylarında böyük səylərlə toplanmış strateji ehtiyatların demək olar ki, tamamilə tükəndiyini göstərir.
Maliyyə analitikləri və müxtəlif beynəlxalq media qurumları mövcud vəziyyətin ciddiliyini rəqəmlərlə ifadə edirlər. “Maliyyə Mail” mənbələrinin yaydığı məlumatlara görə, qazın çıxarılma sürəti əvvəlki illərin orta göstəricilərini xeyli üstələyir. “Vedomosti” qəzeti isə rəsmi statistikaya istinadən bildirir ki, anbarlardakı doluluq səviyyəsi kritik həddə çataraq, regionun enerji təhlükəsizliyi üçün “qırmızı xətti” keçmək üzrədir. Bu, həm daxili istehlakçılar, həm də iri sənaye kompleksləri üçün enerji xərclərinin artması deməkdir.
Beynəlxalq Agentliklərin Xəbərdarlığı və Bazarda Gərginlik
Finam.Ru portalının təhlillərinə əsasən, Avropada hazırkı qaz səviyyələri 2022-ci ildə yaşanan və bütün dünyanı sarsıdan enerji böhranı dövründəki göstəricilərə yaxınlaşmaqdadır. Həmin dövrdə enerji qiymətlərinin kəskin artımı inflyasiyanın yüksəlməsinə və iqtisadi tənəzzül risklərinə yol açmışdı. İndi isə bənzər bir ssenarinin təkrarlanması ehtimalı bazarlarda ciddi volatillik yaradır. Təchizat zəncirindəki hər hansı bir axsama və ya gözlənilməz texniki nasazlıq regionu daha çətin duruma sala bilər.
TASS agentliyi və “nprom.online” kimi platformalar isə daha kəskin proqnozlarla çıxış edirlər. Onların qeyd etdiyinə görə, Avropa yay mövsümü boyunca anbarlara vurduğu qazın demək olar ki, hamısını artıq sərf edib. Bu o deməkdir ki, qışın qalan hissəsində Avropa yalnız cari idxaldan və ya mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükündən asılı vəziyyətə düşə bilər. Soyuq hava kütlələrinin regionda uzun müddət qalması isə tələbatın daha da artmasına və ehtiyatların planlaşdırıldığından daha tez sıfırlanmasına gətirib çıxarır.
Tarixi Dərslər və Enerji Strategiyasının Kövrəkliyi
2022-ci ilin enerji şoku Avropa ölkələri üçün böyük bir dərs olmuşdu. Bunun nəticəsi olaraq 2023-cü ilin yayında region ölkələri rekord həcmdə qaz tədarük edərək anbarlarını maksimum səviyyədə doldurmağa nail olmuşdular. Bu addım qış aylarında “təhlükəsizlik yastığı” yaratmaq məqsədi daşıyırdı. Lakin builki qışın sərt keçməsi və bəzi alternativ enerji mənbələrinin (məsələn, külək enerjisi) bəzi dövrlərdə gözlənilən səmərəni verməməsi, bütün yükün yenidən təbii qazın üzərinə düşməsinə səbəb olub.
Yeraltı qaz anbarları enerji sisteminin onurğa sütunu hesab olunur. Onlar tələbatın pik həddə çatdığı saatlarda və günlərdə sistemi sabit saxlayan əsas mexanizmdir. Ehtiyatların bu dərəcədə sürətlə azalması Avropanın xarici təchizatçılardan asılılığını artırır. Bu asılılıq isə öz növbəsində qlobal bazarda qaz qiymətlərinin spekulyativ şəkildə yüksəlməsinə zəmin yaradır ki, bu da son nəticədə sadə vətəndaşların kommunal ödənişlərində özünü büruzə verir.
Gələcək Perspektivlər: Yenidən Doldurulma Sınağı
Mövcud tendensiya göstərir ki, Avropa ölkələri qışın sonuna qədər çox məhdud resurslarla hərəkət etmək məcburiyyətində qalacaqlar. Əsas narahatlıq təkcə bu qışı başa vurmaq deyil, həm də növbəti mövsüm üçün anbarların necə doldurulacağı ilə bağlıdır. Ehtiyatlar tamamilə tükəndiyi təqdirdə, yaz və yay aylarında anbarları yenidən 90-100% səviyyəsinə çatdırmaq üçün daha böyük maliyyə vəsaiti və daha sürətli tədarük həcmləri tələb olunacaq.
Yaranmış vəziyyət Avropanı enerji diversifikasiyası siyasətinə yenidən baxmağa vadar edir. Bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid sürətlənsə də, təbii qazın keçid dövründəki əvəzedilməz rolu bir daha sübut olundu. Regionun enerji təhlükəsizliyi hazırda həm iqlim şəraitindən, həm də qlobal mayeləşdirilmiş qaz bazarındakı rəqabətdən birbaşa asılıdır. Gələcək aylar Avropanın bu kritik vəziyyətdən hansı itkilərlə çıxacağını və gələn il üçün hansı strateji qərarlar qəbul edəcəyini göstərəcək.
Related Photos
