ABŞ-da Seçki Qaydaları Ətrafında Siyasi Gərginlik Artır
Amerika Birləşmiş Ştatlarında siyasi mühit növbəti seçki dövrlərinə hazırlaşarkən, Respublikaçılar Partiyası Konqres vasitəsilə səsvermə prosedurlarını kökündən dəyişdirə biləcək yeni qanun layihələri hazırlayır. Bu addımlar ölkə daxilində səsvermə hüquqları və seçki təhlükəsizliyi mövzusunda qızğın mübahisələrə yol açıb. Partiya daxilindəki strateqlər hesab edirlər ki, qaydaların sərtləşdirilməsi seçki sisteminə olan inamı bərpa etmək üçün zəruridir. Lakin bu təşəbbüslər həm də potensial siyasi itkilərin qarşısını almaq üçün bir növ müdafiə mexanizmi kimi dəyərləndirilir.
Demokratlar Partiyası və müxtəlif vətəndaş cəmiyyəti institutları bu hərəkətləri seçici fəallığını azaltmağa yönəlmiş bir cəhd kimi tənqid edirlər. Onların fikrincə, təklif olunan dəyişikliklər xüsusilə gənc seçicilər, etnik azlıqlar və aşağı gəlirli təbəqələr üçün səsvermə prosesini daha mürəkkəb və əlçatmaz edəcək. Bu qarşıdurma ABŞ-ın demokratik təsisatlarının gələcəyi ilə bağlı dərin fikir ayrılıqlarını bir daha gündəmə gətirib.
Respublikaçıların Təklifləri: “SAVE Aktı” və Vətəndaşlığın Təsdiqi
“New York Times” qəzetinin təhlillərinə görə, Respublikaçıların əsas hədəfi seçki bütövlüyünü təmin etmək adı altında səsverməyə buraxılma şərtlərini ağırlaşdırmaqdır. Bu planın mərkəzində dayanan ən mühüm sənədlərdən biri “SAVE Aktı” (Safeguard American Voter Eligibility Act) hesab olunur. Bu qanun layihəsi federal seçkilərdə səs vermək istəyən hər bir şəxsdən ABŞ vətəndaşlığını təsdiq edən sənədli sübut tələb edir. Hal-hazırda bir çox ştatda bu proses daha sadə bəyanat formaları ilə tənzimlənir.
Bundan əlavə, Respublikaçılar şəxsiyyəti təsdiq edən sənədlərin (ID) yoxlanılması qaydalarını daha da sərtləşdirməyi, poçt vasitəsilə səsvermə imkanlarını məhdudlaşdırmağı və seçki qutularının yerləşdirilməsi ilə bağlı yeni qadağalar tətbiq etməyi planlaşdırırlar. Donald Trampın 2020-ci il seçkilərinin “oğurlanması” barədə davamlı və sübuta yetirilməmiş iddiaları bu qanunvericilik təşəbbüslərinin əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir. Partiya rəhbərliyi bu addımların seçki saxtakarlığı riskini sıfıra endirəcəyini iddia edir.
Parlament Mübarizəsi: Mayk Li və Çak Şumer Arasında Debatlar
Senatda bu qanun layihələrinin müzakirəsi zamanı tərəflər arasında kəskin ritorika hökm sürür. Yuta ştatından olan senator Mayk Li Respublikaçıların mövqeyini qətiyyətlə müdafiə edərək, Demokratların tənqidlərini əsassız adlandırıb. O, müxalifətin bu tədbirləri “Cim Krou 2.0” – yəni keçmişdəki irqçi ayrı-seçkilik qanunlarının müasir versiyası kimi qələmə verməsini “paranoyak fantaziya” kimi xarakterizə edib. Linin fikrincə, yalnız qanuni vətəndaşların səs verməsini təmin etmək hər bir dövlətin suveren hüququdur.
Digər tərəfdən, Senatdakı çoxluq lideri Çak Şumer bu qanun layihələrini Amerikanın demokratik ənənələrinə zərbə kimi qiymətləndirib. Şumer vurğulayıb ki, Respublikaçıların bu addımları səsvermə önündə süni maneələr yaradaraq milyonlarla insanın konstitusion hüququnu əlindən almaq məqsədi güdür. O, bu cür qanunların tarixi irqçi “Cim Krou” qanunları ilə eyni məqsədə – müəyyən seçici qruplarının səsinin boğulmasına xidmət etdiyini qeyd edərək, Demokratların bu layihələrə qarşı sonadək mübarizə aparacağını bildirib.
Seçki İnamsızlığı və 2024-cü İlə Doğru Perspektivlər
ABŞ-da seçki sisteminə qarşı inamsızlıq 2020-ci il prezident seçkilərindən sonra pik həddə çatıb. Donald Trampın seçki nəticələrini şübhə altına alan çıxışları Respublikaçı seçici kütləsi arasında sistemin manipulyasiya oluna biləcəyi qorxusunu yaradıb. Bu qorxu isə öz növbəsində qanunvericilik səviyyəsində daha sərt nəzarət mexanizmlərinin tələb olunmasına zəmin hazırlayır. Pennsylvania-dan olan senator Deyv Makkormik kimi simalar yerli səviyyədə yaşanan kiçik texniki problemləri ümumi milli seçki qaydalarının dəyişdirilməsi üçün bir arqument kimi istifadə edirlər.
Qanun layihələrinin taleyi hələlik qeyri-müəyyən qalsa da, bu mübarizənin 2024-cü il prezident seçkiləri ərəfəsində daha da intensivləşəcəyi şübhəsizdir. Əgər bu qanunlar qəbul edilərsə, onlar seçki günündəki qüvvələr nisbətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, səsvermə prosedurları üzərindəki bu siyasi savaş cəmiyyətdəki qütbləşməni daha da dərinləşdirə və seçkilərin legitimliyi ilə bağlı mübahisələri yeni mərhələyə daşıya bilər.
Related Photos
