Rusiya və Ermənistan arasında son vaxtlar müşahidə olunan diplomatik gərginlik iqtisadi və infrastruktur müstəvisinə keçid edib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın son bəyanatları Moskvanın İrəvana qarşı artan narazılığının bariz nümunəsidir. Zaxarova Ermənistan hakimiyyətini Rusiyanın bu ölkənin dəmir yolları şəbəkəsinə illər ərzində qoyduğu nəhəng investisiyaları qəsdən görməzdən gəlməkdə və “unutmaqda” ittiham edib. Bu açıqlama, Ermənistanın öz xarici siyasət kursunu Qərbə doğru dəyişdiyi bir vaxtda, Rusiyanın bölgədəki iqtisadi rıçaqlarını xatırlatması kimi qiymətləndirilir.
İnvestisiya İddiaları və İqtisadi Bağlılıq
Mariya Zaxarova öz çıxışında Rusiyanın Ermənistanın nəqliyyat infrastrukturunun inkişafına ayırdığı milyardlarla rubl dəyərindəki sərmayələrin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb. Rusiya rəsmisinin fikrincə, bu vəsaitlər Ermənistanın iqtisadi sabitliyini qorumaq və regional nəqliyyat qovşağına çevrilməsini təmin etmək məqsədi daşıyıb. Lakin İrəvanın hazırkı siyasi ritorikası və Moskvadan uzaqlaşma meyilləri bu uzunmüddətli əməkdaşlığın gələcəyini sual altına qoyur. Rusiya tərəfi hesab edir ki, iqtisadi dəstəyin siyasi nankorluqla qarşılanması qəbuledilməzdir.
“Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” və Tarixi Öhdəliklər
Bu mübahisənin kökündə 2008-ci ildə imzalanmış və Ermənistanın dəmir yolu sisteminin idarəetməsini “Rusiya Dəmir Yolları” (RJD) ASC-nin törəmə müəssisəsi olan “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” QSC-yə verən güzəşt müqaviləsi dayanır. Həmin vaxtdan bəri Rusiya tərəfi vaqon parkının yenilənməsi, köhnəlmiş infrastrukturun bərpası və texniki modernləşdirmə üçün böyük resurslar cəlb edib. Moskva bu investisiyaları strateji müttəfiqlik nümunəsi kimi təqdim etsə də, Ermənistandakı müəyyən dairələr bu idarəetmə modelini və onun effektivliyini son zamanlar daha tez-tez tənqid etməyə başlayıblar.
Geosiyasi Dönüş və Müttəfiqlik Böhranı
Rusiya-Ermənistan münasibətlərindəki çatların dərinləşməsi Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından (KTMT) uzaqlaşması və Avropa İttifaqı ilə ABŞ-la hərbi-siyasi əlaqələri sıxlaşdırması ilə birbaşa bağlıdır. İrəvanın Rusiya sülhməramlılarının Qarabağdakı fəaliyyətindən narazılıq ifadə etməsi və Qərb ölkələri ilə birgə hərbi təlimlər keçirməsi Moskvanın sərt reaksiyasına səbəb olur. Zaxarovanın dəmir yolları ilə bağlı çıxışı da məhz bu siyasi narazılığın iqtisadi müstəvidə təzahürüdür. Rusiya Ermənistana xatırladır ki, onun təhlükəsizliyi və iqtisadi rifahı onilliklər boyu məhz Rusiya ilə bağlı olub.
Münasibətlərin Gələcəyi: İqtisadi Təzyiq Ehtimalı
Mariya Zaxarovanın bu bəyanatı Moskvanın İrəvana qarşı diplomatik və psixoloji təzyiqini artırdığını göstərir. Bu cür çıxışlar yaxın gələcəkdə iqtisadi sanksiyalar və ya mövcud müqavilələrin şərtlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi üçün zəmin hazırlaya bilər. Ermənistanın öz infrastrukturunu Rusiyadan asılılıqdan çıxarmaq cəhdləri həm texniki, həm də maliyyə baxımından ciddi çətinliklərlə üzləşə bilər. Regiondakı geosiyasi balansın dəyişməsi şəraitində, İrəvanın atacağı növbəti addımlar həm ölkənin daxili iqtisadiyyatına, həm də Rusiya ilə olan strateji bağlarına həlledici təsir göstərəcək.
