Bayer-in Tarixi Razılaşması: Hüquqi Mübarizənin Yeni Mərhələsi
Almaniyanın kimya və əczaçılıq sənayesinin flaqmanı olan Bayer şirkəti, Roundup herbisidi ilə bağlı illərdir davam edən və şirkətin maliyyə sabitliyinə ciddi təhlükə yaradan hüquqi mübahisələri həll etmək üçün 7.25 milyard dollarlıq nəhəng bir kompromis planını təqdim edib. Bu addım, qlobal kənd təsərrüfatı sektorunda ən çox müzakirə olunan məhkəmə işlərindən birində əhəmiyyətli bir dönüş nöqtəsi hesab olunur. Şirkət bu vəsait vasitəsilə on minlərlə mövcud iddianı bağlamağı və gələcəkdə yarana biləcək hüquqi riskləri minimuma endirməyi hədəfləyir.
Məhkəmə çəkişmələrinin mərkəzində dayanan əsas məsələ, Monsanto tərəfindən hazırlanmış və 2018-ci ildə Bayer-in tərkibinə keçmiş Roundup ot öldürücüsüdür. İddiaçılar bu məhsulun tərkibindəki qlifosat maddəsinin qeyri-Hodgkin limfoması kimi ağır xərçəng növlərinə yol açdığını və şirkətin bu risklər barədə istehlakçıları kifayət qədər məlumatlandırmadığını müdafiə edirlər. Təklif olunan 7.25 milyard dollarlıq məbləğ, Bayer-in indiyə qədər üzləşdiyi ən böyük maliyyə öhdəliklərindən biri olmaqla yanaşı, həm də korporativ tarixdə məhsul məsuliyyəti ilə bağlı ən böyük razılaşmalardan biri kimi qeyd olunur.
Monsanto-nun Mirası və Strateji Səhvlər
Bayer 2018-ci ildə Amerika kənd təsərrüfatı nəhəngi Monsanto-nu 63 milyard dollara satın alarkən, bu sövdələşmə strateji bir qələbə kimi qiymətləndirilirdi. Lakin çox keçmədən bu satınalma şirkət üçün “zəhərli bir miras”a çevrildi. Roundup ilə bağlı məhkəmə iddialarının sayı sürətlə artdı və Bayer-in səhmlərinin dəyəri ciddi şəkildə düşməyə başladı. Şirkətin rəhbərliyi, Monsanto-nun hüquqi risklərini tam düzgün qiymətləndirməməkdə ittiham olundu ki, bu da investorlar arasında böyük narazılığa səbəb oldu.
Bayer-in baş icraçı direktoru bildirib ki, bu yeni razılaşma Ali Məhkəməyə müraciət strategiyasının vacib bir tərkib hissəsidir. Şirkət ümid edir ki, bu irimiqyaslı ödəniş planı federal qanunların ştat səviyyəsindəki iddialardan üstün olduğunu sübut etmək üçün hüquqi zəmin yaradacaq. Bu, Bayer üçün yalnız pul ödəmək deyil, həm də gələcək onilliklər boyu davam edə biləcək sonsuz məhkəmə proseslərindən birdəfəlik xilas olmaq cəhdidir.
Qlifosat Mübahisəsi: Elm və Hüquq Arasında
Roundup-ın əsas tərkib hissəsi olan qlifosat, onilliklər boyu dünyada ən çox istifadə edilən herbisid olub. Lakin 2015-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (WHO) tərkibindəki Beynəlxalq Xərçəng Araşdırma Agentliyi (IARC) bu maddəni “insanlar üçün ehtimal olunan kanserogen” siyahısına daxil etdikdən sonra vəziyyət kökündən dəyişdi. Baxmayaraq ki, ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi (EPA) və Avropa Qida Təhlükəsizliyi Qurumu (EFSA) qlifosatın təlimatlara uyğun istifadə edildikdə təhlükəsiz olduğunu bəyan edib, IARC-ın hesabatı hüquqi mübarizələr üçün əsas katalizator rolunu oynadı.
Bayer israrla bildirir ki, elmi araşdırmalar qlifosatın xərçəngə səbəb olmadığını sübut edir. Lakin Amerika jüriləri bir neçə məhkəmə işində emosional və dramatik ifadələrə əsaslanaraq şirkət əleyhinə milyardlarla dollarlıq təzminat qərarları çıxarıblar. Bu qərarlar Bayer-in hüquqi strategiyasını dəyişməyə və daha çox məhkəmə itkisi verməkdən qorunmaq üçün kütləvi razılaşmalara getməyə məcbur edib.
Maliyyə Yükü və Gələcəyə Baxış
7.25 milyard dollarlıq bu təklif Bayer-in büdcəsi üçün ağır bir yük olsa da, bazarlar bu xəbəri ehtiyatlı nikbinliklə qarşılayıblar. Qeyri-müəyyənlik investorlar üçün ən böyük düşməndir və bu razılaşma şirkətin qarşısındakı “qara buludları” dağıtmağa kömək edə bilər. Qurbanlar və onların ailələri üçün isə bu məbləğ uzunmüddətli müalicə xərclərinin qarşılanması və dəymiş ziyanın qismən kompensasiya edilməsi deməkdir.
Bununla belə, Roundup ətrafındakı mübahisələr hələ tam bitmiş deyil. Bayer məhsulun tərkibini dəyişdirməyə və ev bağçalarında istifadə olunan versiyalardan qlifosatı çıxarmağa başlasa da, peşəkar kənd təsərrüfatında bu maddə hələ də əvəzolunmaz hesab olunur. Şirkətin reputasiyasının bərpası və istehlakçıların inamının yenidən qazanılması üçün hələ uzun bir yol var. Ali Məhkəmənin verəcəyi yekun qərarlar isə təkcə Bayer-in deyil, ümumilikdə kimya sənayesinin gələcək hüquqi məsuliyyət standartlarını müəyyən edəcək.
Related Photos
