Amerika Birləşmiş Ştatlarının iqlim siyasəti hazırda dərin bir qeyri-müəyyənlik və strateji dəyişikliklər mərhələsinə qədəm qoyur. Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (EPA) tərəfindən tətbiq edilən yeni tənzimləmələr, ölkənin uzun illərdir formalaşdırdığı ekoloji strategiyanı kökündən sarsıdır. Bu qərar, xüsusilə avtomobil emissiyalarına dair qaydaların yüngülləşdirilməsi ilə ABŞ-ın beynəlxalq məkanda iqlim öhdəliklərindən uzaqlaşdığını və ekoloji standartlar baxımından təkləndiyini göstərir. Tarixi geri çəkilmə kimi qiymətləndirilən bu addım, ölkə daxilində həm iqtisadi, həm də siyasi qütbləşməni daha da dərinləşdirir.
Federal Siyasətdə Geri Çəkilmə və Onun Nəticələri
Tramp administrasiyasının EPA vasitəsilə həyata keçirdiyi bu addımlar, avtomobil sənayesində emissiya standartlarının əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salınmasına xidmət edir. Bu yanaşma, istehsalçılar üçün xərclərin azaldılması və sürücülər üçün ilkin mərhələdə daha ucuz nəqliyyat vasitələrinin bazara çıxarılması məqsədini daşıyır. Lakin ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, bu qərar uzunmüddətli perspektivdə yanacaq səmərəliliyinin azalmasına və atmosferə atılan zərərli qazların miqdarının kəskin artmasına yol açacaq. Autoweek kimi nüfuzlu nəşrlər qeyd edir ki, bu dəyişiklik ABŞ-ı inkişaf etmiş ölkələr arasında ekoloji baxımdan geridə qalmış və qlobal rəqabət qabiliyyətini itirmiş bir mövqeyə sürükləyir.
Kaliforniya: Müqavimətin və Ekoloji Liderliyin Mərkəzi
Federal hökumətin bu qərarlarına qarşı ən sərt və mütəşəkkil reaksiya Kaliforniya ştatından gəlir. Tarixən 1970-ci illərdə qəbul edilmiş Təmiz Hava Qanunu (Clean Air Act) Kaliforniyaya federal qaydalardan daha sərt xüsusi emissiya standartlarını müəyyən etmək hüququ verir. Bu hüquqi imtiyaz, ştatın federal səviyyədəki geriləmələrə boyun əyməməsinə və öz ekoloji hədəflərini qorumasına münbit şərait yaradır. Kaliforniya bu dəyişikliklərdən zərər görmək əvəzinə, özünün “yaşıl iqtisadiyyat” modelini daha da gücləndirərək faktiki olaraq federal hökumətə qarşı hüquqi bir müharibəyə hazırlaşır. Konnektikut kimi digər mütərəqqi ştatlar da Kaliforniyanın bu mübarizəsinə dəstək verərək, iqlim tənzimləmələrinin ləğvi üçün məhkəmə instansiyalarına müraciət etmək niyyətindədir.
İkiqat Bazar Təhlükəsi və Sənaye Mübarizəsi
Bu qarşıdurma ABŞ-da vahid avtomobil bazarının parçalanması riskini yaradır. Avtomobil istehsalçıları artıq mürəkkəb bir seçim qarşısındadırlar: onlar ya federal qaydalara, ya da Kaliforniya və onun standartlarını izləyən digər ştatların tələblərinə uyğun fərqli məhsullar istehsal etməli olacaqlar. Reuters-in məlumatına görə, belə bir “ikili bazar” modeli istehsal zəncirində mürəkkəbliyi artıracaq və iqtisadi səmərəliliyi azaldacaq. Digər tərəfdən, Bloomberg-in təhlilləri göstərir ki, “Böyük Neft” şirkətlərinin federal müdafiə mexanizmlərinə arxalanaraq ekoloji təzyiqlərdən yayınmaq strategiyası Kaliforniya kimi ştatların qətiyyəti ilə alt-üst olur. Bu şirkətlər üçün artıq ekoloji məsuliyyətdən yayınmaq əvvəlki qədər asan olmayacaq.
Gələcək Perspektivlər və Hüquqi Döyüş Meydanı
EPA-nın iqlim siyasətindən geri çəkilməsi təkcə daxili idarəetmə məsələsi deyil, həm də ABŞ-ın iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədəki beynəlxalq nüfuzuna vurulan ağır zərbədir. Lakin bu kritik məqam Kaliforniyanın ekoloji mühafizədəki müstəqil və öncül rolunu daha da qabardır. Qarşıdakı illərdə biz federal hökumət ilə bəzi güclü ştatlar arasında uzunsürən və mürəkkəb məhkəmə çəkişmələrinin şahidi olacağıq. Bu mübarizənin nəticəsi təkcə Amerikanın daxili ekoloji mühitini deyil, həm də qlobal avtomobil sənayesinin texnoloji inkişaf istiqamətini və bərpa olunan enerji sahəsindəki investisiyaların taleyini müəyyən edəcək. Kaliforniyanın bu “hücumu”, ölkənin iqlim gələcəyi üçün bir ümid işığı və müqavimət simvoluna çevrilir.
Related Photos
