Peru dövlət idarəçiliyində növbəti dəfə kritik bir mərhələyə qədəm qoyub. Ölkənin qanunverici orqanı olan Konqres, prezidentə qarşı etimadsızlıq səsverməsi təklifini rəsmən təsdiqləyərək, icraedici hakimiyyətlə qanunverici hakimiyyət arasındakı uçurumu daha da dərinləşdirib. Bu qərar Peru üçün sadəcə hüquqi bir prosedur deyil, həm də son illərin ən gərgin siyasi qarşıdurmalarından birinin başlanğıcı hesab olunur. Dövlət başçısının siyasi taleyi indi tükdən asılı vəziyyətdədir və bu hadisə ölkənin bütün demokratik institutlarını ciddi sınaq qarşısında qoyur.
İttihamların Mahiyyəti və Hüquqi Müstəvi
Konqres tərəfindən irəli sürülən iddialar olduqca geniş və ciddidir. Prezidentin ünvanına səsləndirilən ittihamlar arasında dövlət resurslarının mənimsənilməsi, tenderlərdə şəffaflığın pozulması və yaxın ətrafına qanunsuz imtiyazların verilməsi kimi korrupsiya halları üstünlük təşkil edir. Bununla yanaşı, parlament üzvləri prezidenti “mənəvi qabiliyyətsizlikdə” ittiham edirlər ki, bu da Peru konstitusiyasında dövlət başçısının vəzifədən kənarlaşdırılması üçün tez-tez istifadə olunan, lakin mübahisəli bir maddədir. Prezident administrasiyası isə bu iddiaları rədd edərək, baş verənləri “parlament çevrilişi” cəhdi kimi qiymətləndirir.
Siyasi Labirint: Keçmişin Təkrarı
Perunun siyasi mənzərəsi son onillikdə bənzər ssenarilərlə dəfələrlə qarşılaşıb. Ölkədə bir neçə il ərzində bir neçə prezidentin dəyişməsi artıq xroniki xarakter alıb. Konqres və Prezident arasındakı bu daimi “güc savaşı” dövlət aparatının səmərəli işləməsinə mane olur. Ekspertlər qeyd edirlər ki, Peruda partiya sisteminin zəifliyi və fərdi siyasi maraqların dövlət maraqlarından üstün tutulması bu cür böhranların periodik olaraq təkrarlanmasına yol açır. Hər yeni impiçment cəhdi ölkənin beynəlxalq nüfuzuna zərbə vurmaqla yanaşı, daxili idarəetmədə xaos yaradır.
İqtisadi və Sosial Nəticələr
Siyasi qeyri-sabitlik Perunun iqtisadi göstəricilərinə də mənfi təsir göstərməkdə gecikmir. Milli valyutanın dəyərdən düşməsi və xarici investorların ölkədən çəkilməsi iqtisadiyyatın ən həssas nöqtələridir. Xüsusilə mədənçıqlıq və turizm sektorları bu cür siyasi dalğalanmalara qarşı çox həssasdır. Digər tərəfdən, əhalinin siyasi elitaya olan inamı tamamilə sarsılıb. Paytaxt Limada və digər böyük şəhərlərdə keçirilən etiraz aksiyaları göstərir ki, vətəndaşlar artıq siyasi çəkişmələrdən yorulub və real islahatlar, sosial rifah və sabitlik tələb edirlər. Sosial gərginliyin artması ölkədə asayişin qorunmasını da çətinləşdirir.
Regional Təsirlər və Beynəlxalq Baxış
Perudakı vəziyyət bütün Latın Amerikası regionu üçün bir xəbərdarlıq siqnalıdır. Regionun digər ölkələrində də müşahidə olunan polyarlaşma və institusional zəiflik Peruda ən kəskin formada özünü büruzə verir. Amerika Dövlətləri Təşkilatı (OAS) və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı kimi beynəlxalq qurumlar tərəfləri dialoqa və konstitusiya çərçivəsində hərəkət etməyə çağırır. Perunun daxili böhranının regional inteqrasiya proseslərinə və qonşu ölkələrlə iqtisadi əlaqələrə mane olacağı ehtimalı beynəlxalq müşahidəçiləri narahat edən əsas məqamlardan biridir.
Yaxın günlərdə keçiriləcək yekun səsvermə Perunun gələcək yolunu müəyyən edəcək. Ya prezident öz postunu qoruya biləcək və kövrək bir tarazlıq yaranacaq, ya da ölkə yeni bir rəhbərlik və erkən seçki marafonuna start verəcək. Hər iki halda, Perunun siyasi sistemində köklü islahatların aparılmaması gələcəkdə bənzər böhranların qaçılmaz olacağını göstərir.
Related Photos
