Yaxın Şərqdə Hərbi Gərginliyin Yeni Mərhələsi: ABŞ-ın Strateji Manevrləri
Yaxın Şərqdə hərbi və siyasi gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda, Amerika Birləşmiş Ştatlarının bölgədəki hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirdiyi barədə yeni və ciddi narahatlıq doğuran məlumatlar yayılmaqdadır. BBC Verify tərəfindən əldə edilən ən son peyk görüntüləri və dəniz hərəkətliliyini izləmə sistemlərindən daxil olan informasiyalar göstərir ki, ABŞ-ın nəhəng “USS Abraham Lincoln” aviadaşıyıcısı və onu müşayiət edən zərbə qrupu İran sahillərinə yaxın strateji sularda mövqe tutub. Bu hərəkətlilik regionda onsuz da kövrək olan sabitliyin daha da sarsılması ehtimalını gündəmə gətirir.
Pentaqonun bu hərbi manevri təsadüfi bir vaxta deyil, Vaşinqton və Tehran arasında mövcud olan gərginliyi azaltmaq üçün keçirilməsi nəzərdə tutulan kritik diplomatik danışıqlar ərəfəsinə təsadüf edir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu addım Ağ Evin həm müttəfiqlərinə sarsılmaz dəstək mesajı vermək, həm də İrana qarşı ciddi bir çəkindirmə siqnalı göndərmək niyyətini nümayiş etdirir. Aviadaşıyıcının bölgəyə gəlişi sadəcə rəmzi deyil, həm də yüksək texnoloji güc nümayişidir.
F-35C Lightning II: Hava Üstünlüyü və Texnoloji Güc
Məlumata görə, “USS Abraham Lincoln” aviadaşıyıcısı göyərtəsində ABŞ-ın ən müasir beşinci nəsil F-35C Lightning II qırıcı təyyarələrini daşıyır. Bu təyyarələr radara düşməmə xüsusiyyətləri və yüksək döyüş qabiliyyəti ilə tanınır ki, bu da bölgədəki hava üstünlüyünü tamamilə ABŞ-ın xeyrinə dəyişir. Hərbi ekspertlər vurğulayırlar ki, bu cür texnikanın İranın birbaşa təsir dairəsinə yaxın yerləşdirilməsi istənilən mümkün hərbi qarşıdurma anında ABŞ-a sürətli və qəti zərbə endirmək imkanı yaradır.
Bu güclənmə təkcə bir gəmi ilə məhdudlaşmır; aviadaşıyıcı qrupunun tərkibinə esmineslər, raket əleyhinə müdafiə sistemləri ilə təchiz olunmuş kreyserlər və sualtı qayıqlar da daxildir. Pentaqon bəyan edib ki, bu genişmiqyaslı hərbi yerləşmə tamamilə müdafiə xarakterlidir və əsas məqsəd bölgədə mümkün eskalasiyanın qarşısını almaqdır. Lakin Tehran tərəfi bu hərəkətləri “təxribat” və diplomatik prosesə təzyiq cəhdi kimi qiymətləndirir.
Regional Münaqişələr və Zəncirvari Reaksiya Riski
Regiondakı vəziyyət son aylarda bir-biri ilə əlaqəli bir neçə münaqişə səbəbindən xüsusilə ağırlaşıb. Qəzza zolağında davam edən və böyük humanitar fəlakətə yol açan müharibə, İsrail və Livanın “Hizbullah” qruplaşması arasındakı sərhədyanı qarşılıqlı raket zərbələri vəziyyəti barıt çəlləyinə çevirib. Bundan əlavə, İranın regiondakı proksi qüvvələri vasitəsilə həyata keçirdiyi hərəkətlər və Qırmızı dənizdəki naviqasiya təhlükəsizliyinə təhdidlər ABŞ-ı daha aktiv və aqressiv hərbi mövqe tutmağa məcbur edib.
ABŞ Müdafiə Nazirliyi rəsmilərinin fikrincə, güc tətbiqi ehtimalının olması diplomatiyanın uğur qazanması üçün zəruri bir şərtdir. Lakin bu yanaşma beynəlxalq səviyyədə mübahisə doğurur. Çox sayda siyasi şərhçi qeyd edir ki, hərbi texnikanın bu dərəcədə konsentrasiyası “təsadüfi müharibə” riskini artırır. İstənilən kiçik bir texniki nasazlıq, pilot səhvi və ya sahədəki komandirlərin yanlış qərarı nəzarətdən çıxan böyük bir regional yanğına səbəb ola bilər.
Diplomatiya Masasında Hərbi Gücün Kölgəsi
Analitiklər qeyd edirlər ki, hərbi texnikanın İranın strateji maraq dairəsinə yaxın yerləşdirilməsi diplomatik masa arxasında Vaşinqtonun mövqelərini möhkəmləndirmək məqsədi daşıyır. Bu, “sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol” fəlsəfəsinin müasir tətbiqidir. Lakin bu cür “əzələ nümayişi” həm də qarşı tərəfi daha kəskin addımlar atmağa və öz hərbi hazırlığını artırmağa təşvik edə bilər ki, bu da silahlara çəkilən xərclərin və hərbi risklərin artması ilə nəticələnir.
Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə BMT və Avropa İttifaqı ölkələri tərəflər arasında baş tutacaq danışıqların nəticəsini böyük narahatlıqla gözləyir. “USS Abraham Lincoln”un gəlişi ilə formalaşan yeni güc balansı qarşıdakı həftələrin taleyini həll edəcək. Yaxın Şərq ya uzunmüddətli bir sülh prosesinə qədəm qoyacaq, ya da onilliklər boyu davam edə biləcək yeni və daha dağıdıcı bir qarşıdurmanın episentrinə çevriləcək. Hazırda dünya diplomatiyası hərbi güclə dinc danışıqlar arasındakı o incə xətt üzərində balans saxlamağa çalışır.
Related Photos
