ABŞ-ın Avropa Siyasətində Yeni Dalğa: Marko Rubio və Viktor Orban Alyansı
Amerika Birləşmiş Ştatlarının yüksək səviyyəli siyasi fiqurlarından biri olan Florida senatoru Marko Rubio-nun Macarıstana səfəri, transatlantik münasibətlərdə nadir rast gəlinən bir presedent yaradıb. Adətən ABŞ rəsmiləri müttəfiq ölkələrin daxili seçki proseslərinə birbaşa müdaxilə etməkdən çəkinsələr də, Rubio-nun Baş nazir Viktor Orbanın yenidən seçilmək səylərinə verdiyi açıq dəstək bu diplomatik normanı sındırıb. Bu addım həm Vaşinqtonda, həm də Brüsseldə geniş əks-səda doğuraraq, ABŞ-ın gələcək xarici siyasət prioritetləri haqqında ciddi suallar ortaya qoyub.
Dünya mətbuatının, xüsusilə “The New York Times” və “AP News” kimi nəşrlərin təhlillərinə görə, Rubio-nun bu səfəri sadəcə bir nəzakət ziyarəti deyil, həm də keçmiş Prezident Donald Trampın rəhbərlik etdiyi mühafizəkar siyasi xəttin Avropadakı dayaqlarını möhkəmləndirmək cəhdidir. Rubio, Orbanı dəstəkləyərkən həm də Trampın salamlarını və dəstək mesajlarını çatdıraraq, “Amerika-Macarıstan dostluğunun” yeni bir mühafizəkar ox ətrafında birləşdiyini nümayiş etdirib. Bu vəziyyət, Orbanın Aİ-nin əsas siyasi xətti ilə gərginlik yaşadığı bir dövrdə ona beynəlxalq legitimlik qazandırmaq məqsədi daşıyır.
Strateji Maraqlar və Enerji Təhlükəsizliyi
Səfərin rəsmi gündəliyi daha çox milli təhlükəsizlik və regional enerji müstəqilliyi məsələlərinə köklənib. ABŞ Dövlət Departamentinin də qeyd etdiyi kimi, Mərkəzi Avropada mülki nüvə sazişlərinin təşviqi Rubio-nun əsas tapşırıqlarından biri idi. Bu layihələr regionun Rusiya enerji qaynaqlarından asılılığını azaltmaq və ABŞ-ın nüvə texnologiyaları sahəsindəki nüfuzunu artırmaq strateji hədəfinə xidmət edir. Lakin siyasi şərhçilər hesab edirlər ki, bu texniki və təhlükəsizlik yönümlü müzakirələr Orbanın seçki kampaniyasına verilən siyasi impulsların kölgəsində qalıb.
Enerji məsələsi Macarıstan üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Orban hökuməti illərdir həm Rusiya ilə enerji sahəsində əməkdaşlığı davam etdirir, həm də Qərb tərəfdaşları ilə balans yaratmağa çalışır. Rubio-nun bu missiyası, ABŞ-ın Macarıstanı öz strateji orbitində saxlamaq üçün həm iqtisadi, həm də ideoloji alətlərdən istifadə etmək istəyini göstərir.
Viktor Orbanın Siyasi Mübarizəsi və Müxalifətin Birliyi
Viktor Orban on ildən artıqdır ki, Macarıstanı “illiberal demokratiya” modeli ilə idarə edir. Onun miqrasiya əleyhinə sərt mövqeyi, ənənəvi ailə dəyərlərini müdafiə etməsi və Brüsselin mərkəziyyətçi siyasətinə qarşı çıxması onu dünya mühafizəkarlarının rəmzinə çevirib. Bununla belə, ölkə daxilində vəziyyət heç də asan deyil. İlk dəfə olaraq, fərqli ideologiyalara sahib altı müxalifət partiyası vahid blokda birləşərək Orbanın hakimiyyətinə son qoymağa çalışır.
Belə bir daxili siyasi təzyiq altında olan Orban üçün Rubio kimi nüfuzlu bir ABŞ senatorunun dəstəyi qızıl dəyərindədir. Bu, macarıstanlı seçicilərə “Macarıstan təcrid olunmayıb, dünyanın ən güclü dövlətində belə bizim tərəfdaşlarımız var” mesajını verir. Rubio isə Orbanı “Avropada Amerikanın maraqlarını anlayan və qoruyan lider” kimi təqdim edərək, bu siyasi oyunda tərəf olduğunu gizlətmir.
Transatlantik Münasibətlərin Gələcəyi
Marko Rubio-nun bu addımı təkcə Macarıstan üçün deyil, həm də ABŞ-ın daxili siyasəti üçün əhəmiyyətlidir. Bu səfər, respublikaçıların Avropadakı sağçı və millətçi hərəkatlarla daha sıx inteqrasiya qurmaq niyyətini büruzə verir. Əgər gələcəkdə ABŞ-da yenidən respublikaçı bir administrasiya hakimiyyətə gələrsə, Macarıstanın Vaşinqtonun Avropadakı ən yaxın müttəfiqlərindən birinə çevriləcəyi ehtimalı olduqca yüksəkdir.
Yekun olaraq, Rubio-nun Macarıstan səfəri diplomatiya, enerji təhlükəsizliyi və ideoloji mübarizənin kəsişdiyi nöqtədir. Bu hadisə sübut edir ki, müasir dünyada ölkələrarası münasibətlər artıq təkcə dövlət maraqları ilə deyil, həm də qlobal siyasi cərəyanların həmrəyliyi ilə formalaşır. Macarıstan seçkiləri yaxınlaşdıqca, bu cür xarici müdaxilələrin və dəstək bəyanatlarının həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq arenada müzakirə mövzusu olmağa davam edəcəyi şübhəsizdir.
Related Photos
