Keçmiş ABŞ prezidenti Donald Trampın ABŞ-nin NATO-ya yanaşmasına yenidən baxılacağını bəyan etməsi beynəlxalq müdafiə dairələrində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Trampın bu açıqlaması, onun prezident seçiləcəyi təqdirdə alyansla bağlı atacağı addımlara dair sualları yenidən gündəmə gətirir. Onun sözlərinə görə, ABŞ-in NATO-dakı rolu və öhdəlikləri dərindən araşdırılacaq.
Tramp uzun müddətdir ki, NATO üzvü ölkələrin müdafiə xərclərinə yetərincə töhfə vermədiyini iddia edir. O, xüsusilə Avropa ölkələrinin Ümumi Daxili Məhsullarının (ÜDM) 2%-ni müdafiəyə ayırmaq öhdəliyini yerinə yetirməməsini tənqid edir. Keçmiş prezidentin fikrincə, ABŞ NATO-nun yükünün böyük hissəsini təkbaşına daşıyır ki, bu da ədalətsizdir.
Bu cür yanaşma, alyansın gələcəyi və kollektiv müdafiə prinsipi üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Avropa ölkələri, xüsusilə Rusiyanın Ukraynadakı təcavüzü fonunda, ABŞ-in təhlükəsizlik zəmanətlərinə daha çox ehtiyac duyduqları bir vaxtda Trampın bu bəyanatı onları narahat edir.
Trampın prezidentliyi dövründə də NATO ilə bağlı oxşar bəyanatlar səsləndirilmiş, bu da müttəfiqlər arasında gərginliyə və qeyri-müəyyənliyə səbəb olmuşdu. Onun “Amerikanı Yenidən Böyük Et” şüarı ilə xarici siyasətdə daha çox təklikçi mövqe tutması, beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivələrini sarsıtmışdı.
Hazırkı bəyanat, Trampın potensial ikinci prezidentlik dövründə ABŞ-in NATO-dan çıxa biləcəyi və ya alyansdakı rolunu əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcəyi ilə bağlı spekulyasiyaları gücləndirir. Bu isə Avropada müdafiə qabiliyyətinin artırılması və ya yeni təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılması zərurətini önə çıxarır.
NATO, Soyuq Müharibədən bəri Avropanın təhlükəsizliyinin əsas dayağı olub. ABŞ-in bu alyansdakı lider rolu, onun qlobal təsir gücünü təmin edən əsas amillərdən biridir. Trampın bu mövzuda atacağı hər hansı bir addım, beynəlxalq münasibətlərdə genişmiqyaslı dəyişikliklərə yol aça bilər.
