ABŞ və İran Arasında Yeni Gərginlik Dalğası: Xarq Adası Hədəfdə
Amerika Birləşmiş Ştatlarının keçmiş Prezidenti Donald Trampın İranın Fars körfəzində yerləşən strateji əhəmiyyətli Xarq adasındakı hərbi obyektlərə zərbə endirilməsi barədə göstəriş verdiyi iddia edilir. Bu məlumat regionda onsuz da son dərəcə kövrək olan sabitliyi ciddi şəkildə təhdid edir. Tehranın neft ixracatı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bu adanın hədəfə alınması ehtimalı, Vaşinqton və Tehran arasındakı qarşıdurmanın hərbi müstəviyə keçməsi riskini gündəmə gətirib. Ekspertlər hesab edirlər ki, belə bir addım təkcə regional deyil, həm də qlobal miqyasda qarşısıalınmaz proseslərə yol aça bilər.
İddiaların Təfərrüatları və Beynəlxalq Medianın Reaksiyası
Mail.ru Finance-in yaydığı məlumata görə, Trampın hücum əmri konkret olaraq Xarq adasındakı hərbi hədəfləri əhatə edib. Lakin iddialar bununla məhdudlaşmır; Axios nəşrinə istinad edən İnterfaks agentliyi, keçmiş prezidentin adanın zəbt edilməsi və nəzarətə götürülməsi variantlarını da müzakirə etdiyini bildirir. Meduza portalı isə daha kəskin bir məqama toxunaraq, Trampın Yaxın Şərq tarixində bənzəri görülməmiş “ən güclü bombardmanlardan birini” həyata keçirmək niyyətində olduğunu vurğulayıb. Bu iddialar silsiləsi göstərir ki, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi “maksimum təzyiq” siyasəti bəzi məqamlarda birbaşa hərbi müdaxilə həddinə çatıb.
Xarq Adası: İran İqtisadiyyatının “Döyünən Ürəyi”
Xarq adası İran üçün sadəcə bir hərbi baza deyil, ölkənin iqtisadi sağ qalma xəttidir. BBC və “Nastojaşçee Vremya” kimi nüfuzlu media qurumlarının qeyd etdiyi kimi, bu ada İranın “neft ürəyi” hesab olunur. Təsadüfi deyil ki, İranın xam neft ixracının 90%-dən çoxu məhz bu adada yerləşən nəhəng terminallar vasitəsilə həyata keçirilir. Adada həmçinin milyonlarla barel neftin saxlanılması üçün infrastruktur və dünyanın ən böyük tankerlərini qəbul edə biləcək limanlar mövcuddur. Buna görə də, Xarq adasına endirilən hər hansı bir zərbə İranın xarici valyuta axınını dərhal kəsə bilər və ölkə iqtisadiyyatını tamamilə iflic vəziyyətinə salar.
Donald Trampın İran Siyasəti və Tarixi Kontekst
ABŞ və İran arasındakı münasibətlərin kəskin pisləşməsi Donald Trampın 2018-ci ildə “Nüvə Sazişi”ndən birtərəfli qaydada çıxması ilə başladı. Bu addımdan sonra tətbiq edilən ağır sanksiyalar İranın neft sənayesini hədəf almışdı. Fars körfəzi və Hörmüz boğazında baş verən tanker qəzaları, pilotsuz uçuş aparatlarının vurulması və qarşılıqlı təhdidlər regionu müharibə astanasına gətirmişdi. Xarq adası ilə bağlı iddia edilən bu hərbi plan, Tramp administrasiyasının İran rejimini zəiflətmək və ya dəyişdirmək istiqamətində atmağı planlaşdırdığı ən radikal addım kimi qiymətləndirilir.
Qlobal Neft Bazarlarına Təsir və Müharibə Riski
Əgər Xarq adasına hücum əmri reallaşsaydı, bu, dünya bazarlarında neftin qiymətinin astronomik hədlərə çatmasına səbəb olardı. Enerji təhlükəsizliyi mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər ki, belə bir vəziyyətdə qlobal neft tədarükü zənciri qırılar və bu, iqtisadi böhranla nəticələnərdi. Digər tərəfdən, İranın buna cavab olaraq Hörmüz boğazını bağlaması və ya regiondakı ABŞ müttəfiqlərinə zərbələr endirməsi ehtimalı genişmiqyaslı regional müharibəyə yol aça bilərdi. Hazırda bu planların nə dərəcədə icra mərhələsinə yaxın olduğu və ya daxili müzakirələrdə qaldığı müzakirə mövzusu olsa da, iddiaların özü belə regionun nə qədər həssas bir nöqtədə olduğunu bir daha sübut edir.