Yaxın Şərqdə Yeni Gərginlik Dalğası: Husilərin İranla Həmrəylik Bəyanatı
Yaxın Şərqdəki geosiyasi vəziyyət son dərəcə kritik bir mərhələyə qədəm qoyub. Yəməndə fəaliyyət göstərən və İran tərəfindən dəstəklənən Husi hərəkatı (Ənsarullah), Tehran hökumətinə rəsmi və qəti dəstəyini nümayiş etdirərək regional gərginliyi yeni səviyyəyə qaldırıb. Husi rəsmiləri tərəfindən verilən son açıqlamalar, bölgədəki hərbi balansın dəyişə biləcəyinə dair ciddi siqnallar verir. Bu bəyanat, yalnız bir ölkənin daxili məsələsi deyil, həm də bütün regionun təhlükəsizlik arxitekturasını təhdid edən bir addım kimi qiymətləndirilir.
Husi hərəkatının yüksək rütbəli nümayəndələri açıq şəkildə bildiriblər ki, onlar “İranın yanındadılar və regiondakı bütün hərbi və siyasi inkişaflara tam hazır vəziyyətdədirlər”. “Müharibəyə qatılmağımız sadəcə zaman məsələsidir” ifadəsi, Tehranın hər hansı bir hərbi hücuma məruz qalacağı və ya regional maraqlarının təhlükə altına düşəcəyi təqdirdə Husi qüvvələrinin dərhal hərbi əməliyyatlara başlayacağını göstərir. Bu cür hədələyici ritorika, Yəmənin artıq İranın “müqavimət oxu” adlandırdığı strateji şəbəkənin ayrılmaz və fəal bir hissəsinə çevrildiyini bir daha təsdiq edir.
İranın Regional Strategiyasında Husilərin Strateji Mövqeyi
Rəsmi olaraq Ənsarullah kimi tanınan Husilər, Yəmənin şimalında kök salmış şiə Zeydi hərəkatıdır. 2014-cü ildə paytaxt Sənaanı ələ keçirdikdən sonra ölkənin geniş ərazilərinə nəzarət edən bu qrup, illərdir Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiyaya qarşı asimmetrik müharibə aparır. İran üçün Husilər, yalnız ideoloji müttəfiq deyil, həm də strateji əhəmiyyətə malik Bab əl-Məndəb boğazı kimi mühüm ticarət yollarında təsir imkanı qazandıran bir qüvvədir. Tehranın Hizbullah, Həmas və İraqdakı müxtəlif qruplaşmalarla qurduğu əlaqələr zəncirində Husilər cənub cinahının əsas dayaq nöqtəsi hesab olunur.
Husilərin bu dəstək bəyanatı, xüsusilə Qəzza zolağında davam edən İsrail-HƏMAS müharibəsi fonunda daha böyük məna kəsb edir. Regionda alovlanan hərbi münaqişə digər aktörləri də özünə çəkmək potensialına malikdir. İranın öz müttəfiqləri vasitəsilə regional təzyiq rıçaqlarını işə salması, beynəlxalq birliyi ciddi narahat edir. Husi rəsmilərinin “Yəmən də savaşa qatılır” mesajı, münaqişənin coğrafi sərhədlərini genişləndirərək onu Aralıq dənizindən Hind okeanına qədər uzanan nəhəng bir cəbhəyə çevirə bilər.
Regional Müharibə Riski və Beynəlxalq Təhlükəsizlik
Husilərin hərbi müdaxilə ehtimalı bölgədəki güc balansını kökündən sarsıda bilər. Bu qruplaşmanın malik olduğu ballistik raketlər və pilotsuz uçuş aparatları (PUA) artıq bir neçə dəfə uzaq məsafəli hədəfləri vurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirib. Əgər bu təhdidlər real hərbi addımlara çevrilərsə, münaqişə yalnız İsrail və Fələstinlə məhdudlaşmayacaq, eyni zamanda Livan, Suriya, İraq və Yəməni əhatə edən “böyük regional yanğına” səbəb olacaqdır. Bu ssenari beynəlxalq enerji bazarları və qlobal təchizat zənciri üçün fəlakətli nəticələr doğura bilər.
Hazırda beynəlxalq müşahidəçilər və hərbi analitiklər bu bəyanatların nə dərəcədə real olduğunu, yoxsa sadəcə psixoloji müharibənin tərkib hissəsi olduğunu araşdırırlar. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, Yaxın Şərqdəki mövcud gərginlik o qədər yüksəkdir ki, istənilən kiçik bir insident genişmiqyaslı toqquşmalara təkan verə bilər. Diplomatik səylərin artırılmasına baxmayaraq, tərəflər arasındakı qarşılıqlı inamsızlıq və hərbi hazırlıqlar sülh imkanlarını daraldır. Husilərin bu son gedişi, regionun qeyri-müəyyənlik və təhlükə dolu bir gələcəyə sürükləndiyini göstərən ən bariz nümunələrdən biridir.