Trampın Müstəqil Müdafiə Strategiyası və Yeni Bəyanatları
Amerika Birləşmiş Ştatlarının keçmiş prezidenti və Respublikaçılar Partiyasından prezidentliyə yenidən namizəd olan Donald Tramp, ölkəsinin milli təhlükəsizlik prioritetləri ilə bağlı növbəti dəfə kəskin fikirlər səsləndirib. Trampın son çıxışı xüsusilə müasir döyüş meydanlarının ən kritik elementi olan pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və onlardan müdafiə sistemləri üzərində qurulub. O, ABŞ-ın hərbi və texnoloji baxımdan kifayət qədər qüdrətli olduğunu vurğulayaraq, dron hücumlarından qorunmaq üçün Ukraynanın döyüş təcrübəsinə və ya hərbi dəstəyinə ehtiyac duymadıqlarını qətiyyətlə ifadə edib. Bu bəyanat, Vaşinqtonun Kiyevlə hərbi-texniki əməkdaşlığının gələcəyi barədə yeni müzakirələrin fitilini atəşləyib.
Trampın bu yanaşması onun illərdir müdafiə etdiyi “Öncə Amerika” (America First) doktrinasının birbaşa davamıdır. O, ABŞ-ın daxili müdafiə sənayesinin istənilən xarici təhdidə cavab vermək iqtidarında olduğunu iddia edir. Trampın fikrincə, ABŞ-ın öz hərbi resursları və elmi potensialı ölkəni dünyanın ən inkişaf etmiş dron əleyhinə sistemləri ilə təmin etmək üçün kifayətdir. Bu mövqe, hazırkı Bayden administrasiyasının Ukrayna ilə sıx tərəfdaşlıq və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi siyasətinə tamamilə ziddir.
Ukraynanın Döyüş Təcrübəsi və Müasir Müharibə Reallıqları
Ukrayna və Rusiya arasındakı müharibə, dünya hərb tarixinə “dronlar müharibəsi” kimi düşməkdədir. Ukrayna Silahlı Qüvvələri həm kəşfiyyat, həm də birbaşa zərbə endirmək üçün müxtəlif növ pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə edərək geniş bir praktiki bilik bazası yaradıblar. Eyni zamanda, Rusiya dronlarına qarşı mübarizədə elektron müharibə və radio-elektron maneə sistemlərinin tətbiqi sahəsində Ukrayna hərbçiləri misilsiz təcrübə qazanıblar. Hərbi ekspertlərin bir çoxu hesab edir ki, bu təcrübə NATO ölkələri, o cümlədən ABŞ üçün gələcək münaqişələrdə həyati əhəmiyyət kəsb edə bilər.
Buna baxmayaraq, Donald Tramp bu təcrübənin ABŞ üçün vacibliyini minimuma endirir. O hesab edir ki, ABŞ-ın hərbi laboratoriyalarında hazırlanan texnologiyalar döyüş meydanında yaranan zərurətlərdən daha üstündür. Trampın bu yanaşması beynəlxalq hərbi analitiklər tərəfindən həm riskli, həm də siyasi motivli addım kimi qiymətləndirilir. Belə bir bəyanat həm də Ukraynanın hərbi sahədəki nailiyyətlərini bir qədər kölgədə qoymağa və ABŞ seçicilərinə “biz hər kəsdən güclüyük” mesajını verməyə xidmət edir.
ABŞ-ın Texnoloji Üstünlüyü və Müdafiə Arsenalı
Donald Trampın arxalandığı əsas amillərdən biri Birləşmiş Ştatların hazırkı hərbi-sənaye kompleksinin gücüdür. ABŞ hazırda lazer silahları, mikrodalğalı silah sistemləri və təkmilləşdirilmiş radar texnologiyaları üzərində böyük layihələr həyata keçirir. Bu sistemlər dron sürülərini zərərsizləşdirmək və uzaq məsafədən təhdidləri aşkarlamaq üçün nəzərdə tutulub. Tramp bu texnoloji bazaya istinad edərək, ABŞ-ın heç bir xarici dövlətdən asılı olmadığını və müdafiə səddinin sarsılmaz olduğunu vurğulayır.
Lakin tənqidçilər qeyd edirlər ki, texnologiya nə qədər mükəmməl olsa da, onun real döyüş şəraitində sınaqdan keçməsi başqa bir məsələdir. Ukraynanın real vaxt rejimində qarşılaşdığı çətinliklər və tapdığı həll yolları ABŞ-ın mühəndislik həllərini daha da təkmilləşdirə bilərdi. Trampın “ehtiyacımız yoxdur” deməsi, ABŞ-ın hərbi elminin digər ölkələrin praktiki dərslərindən imtinası kimi də başa düşülə bilər. Bu isə gələcəkdə potensial təhdidlərə qarşı hazırlıq səviyyəsinə təsir göstərə biləcək bir amildir.
Geopolitik Nəticələr və Seçki Öncəsi Siyasi Mənzərə
Trampın bu bəyanatları təkcə hərbi məsələ deyil, həm də böyük siyasi strateqiyanın tərkib hissəsidir. O, bu cür çıxışlarla Bayden administrasiyasının Ukraynaya ayırdığı milyardlarla dollarlıq yardımı dolayı yolla tənqid edir. Trampın tərəfdarları bu fikirləri ABŞ-ın milli resurslarının qorunması və xarici müharibələrə daha az cəlb olunması kimi qəbul edirlər. Bu, Amerika seçiciləri arasında “öz daxili problemlərimizə fokuslanmalıyıq” fikrini gücləndirir.
Nəticə etibarilə, Donald Trampın dron müdafiəsi ilə bağlı verdiyi mesajlar ABŞ-ın xarici tərəfdaşlıq modelinin dəyişə biləcəyinə dair aydın siqnaldır. Əgər o, yenidən hakimiyyətə gələrsə, ABŞ-ın müdafiə sahəsində daha çox izolyasiya siyasətinə üstünlük verəcəyi və hərbi əməkdaşlıqlarda öz maraqlarını hər şeydən üstün tutacağı gözlənilir. Bu vəziyyət isə Ukrayna başda olmaqla, bir çox müttəfiq dövlətləri öz müdafiə strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edə bilər.