İsrail-Livan Gərginliyi: İtkilərin Sayı Kritik Həddə Çatır
Yaxın Şərqdə vəziyyət hər ötən saat daha da mürəkkəbləşir. Son rəsmi məlumatlara əsasən, İsrail ordusunun Livanın müxtəlif bölgələrinə, xüsusilə cənub və Beka vadisinə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində həlak olanların sayı 600 nəfəri ötüb, yaralıların sayı isə minlərlə ölçülür. Bu rəqəmlər 2006-cı ildə baş vermiş Livan müharibəsindən bəri ölkədə qeydə alınan ən böyük itki dalğası kimi qiymətləndirilir. Münaqişənin coğrafiyası genişləndikcə, hər iki tərəfdə mülki itkilərin artması qaçılmaz xarakter alır.
Oktyabrın 7-də Qəzza zolağında başlayan İsrail-HƏMAS müharibəsi bütün regionu alova bürüyüb. Livanın cənubunda yerləşən Hizbullah hərəkatı HƏMAS-a dəstək məqsədilə İsrailin şimal ərazilərini mütəmadi olaraq atəşə tutması, İsrailin isə buna genişmiqyaslı hava əməliyyatları ilə cavab verməsi gərginliyi idarəolunmaz həddə çatdırıb. Bu qarşıdurma artıq sadəcə sərhəd toqquşması deyil, tammiqyaslı regional müharibənin astanası kimi görünür.
Hərbi Hədəflər və Mülki Əhali Arasındakı İncə Cizgi
İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) tərəfindən həyata keçirilən “Şimal Oxları” əməliyyatı çərçivəsində Hizbullahın hərbi infrastrukturuna minlərlə zərbə endirildiyi bildirilir. İsrail rəsmiləri iddia edirlər ki, hədəf alınan binalar və anbarlar Hizbullahın uzaqmənzilli raketlərini və hərbi texnikasını gizlətdiyi yerlərdir. Lakin Livan Səhiyyə Nazirliyi ölənlərin əksəriyyətinin qadınlar, uşaqlar və yaşlılar olduğunu vurğulayaraq, zərbələrin birbaşa yaşayış binalarına və sıx məskunlaşmış ərazilərə dəydiyini bəyan edib.
Hizbullah isə öz növbəsində İsrailin dərinliklərinə, o cümlədən Təl-Əviv və Hayfa şəhərlərinə raket hücumlarını davam etdirir. Bu hücumlar İsrailin şimalında on minlərlə insanın evlərini tərk etməsinə səbəb olub. Hər iki tərəfin hərbi ritorikası getdikcə sərtləşir və hər hansı bir kompromis ehtimalı hazırda sıfıra bərabər görünür.
Humanitar Fəlakətin Miqyası Genişlənir
Livanın cənubundan ölkənin şimalına və mərkəzi hissələrinə, xüsusilə Beyruta doğru kütləvi köç başlayıb. Təxminən yarım milyondan çox insanın məcburi köçkün vəziyyətinə düşdüyü bildirilir. Onsuz da ağır iqtisadi böhran içində olan Livan üçün bu qədər insanın qida, sığınacaq və tibbi yardımla təmin olunması böyük bir yükdür. Məktəblər sığınacaqlara çevrilib, xəstəxanalar isə yaralı axınına tab gətirməkdə çətinlik çəkir.
Beynəlxalq humanitar təşkilatlar bölgədəki vəziyyəti “dəhşətli” olaraq xarakterizə edirlər. Dərman və tibbi ləvazimat çatışmazlığı mülki əhalinin həyatını daha böyük təhlükə altına qoyur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Livanın “ikinci Qəzza”ya çevrilməsi riskinə qarşı dünya liderlərini təcili addımlar atmağa çağırıb.
Diplomatik Çıxılmaz Vəziyyət və Beynəlxalq Reaksiyalar
Dünya birliyi münaqişənin daha da alovlanmaması üçün diplomatik səylərini artırıb. ABŞ, Fransa və bir sıra digər dövlətlər tərəfləri 21 günlük atəşkəsə çağıran birgə bəyanatla çıxış etsələr də, İsrail hökuməti bu təklifi hələlik rədd edib. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ordunun bütün gücü ilə hücumları davam etdirəcəyini və şimal sərhədlərində təhlükəsizlik tam bərpa olunana qədər dayanmayacaqlarını bildirib.
İran isə Hizbullaha qarşı edilən hücumların cavabsız qalmayacağını bəyan edərək gərginliyi daha da artırır. Bu durum, Yaxın Şərqdəki digər proksi qüvvələrin də münaqişəyə cəlb olunması qorxusunu yaradır. Mövcud vəziyyət regionda onilliklər boyu davam edən qeyri-sabitliyin ən qanlı səhifələrindən birinə çevrilməkdədir.
Gələcək Gözləntiləri: Sülh Yoxsa Uzunmüddətli Müharibə?
Livan xalqı hazırda qeyri-müəyyənlik və qorxu içindədir. Hava zərbələrinin davam etməsi və quru əməliyyatlarının başlanma ehtimalı böhranı daha da dərinləşdirə bilər. Hərbi ekspertlər quru müdaxiləsinin baş verəcəyi təqdirdə itkilərin həndəsi silsilə ilə artacağını proqnozlaşdırırlar. Regionda davamlı sülhün bərqərar olması üçün yalnız hərbi deyil, ciddi siyasi və diplomatik həll yollarına ehtiyac var.
Yaxın günlərdə atılacaq addımlar həm Livanın, həm də bütün regionun taleyini müəyyən edəcək. Beynəlxalq vasitəçilərin tərəfləri masa arxasına gətirib-gətirə bilməyəcəyi hələ də sual altındadır. O vaxta qədər isə mülki əhali bu amansız müharibənin ən ağır bədəlini ödəməyə davam edəcək.