ABŞ-da İnflyasiya Göstəriciləri Açıqlandı: Bazarların Diqqəti Bu Rəqəmlərdə
Dünya iqtisadiyyatının lokomotivlərindən biri hesab olunan ABŞ-dan gələn son inflyasiya xəbərləri qlobal maliyyə bazarlarında böyük maraqla qarşılanıb. İstehlak Qiymətləri İndeksi (İQİ) rəqəmləri, investorların və analitiklərin uzun müddətdir gözlədiyi bir məlumat idi. Bloomberght və Anadolu Agentliyinin təqdim etdiyi son hesabatlara görə, ABŞ-da istehlak qiymətlərinin artım tempində gözlənilməz bir kənarlaşma baş verməyib və göstəricilər proqnozlara tam uyğun gəlib. Bu durum, iqtisadi sabitlik axtarışında olan bazarlar üçün həm müəyyən bir rahatlıq, həm də yeni suallar deməkdir.
Açıqlanan rəqəmlərin iqtisadçıların ehtimalları ilə üst-üstə düşməsi, bazarlarda kəskin dalğalanmaların qarşısını alsa da, inflyasiya təzyiqlərinin hələ də tamamilə sönmədiyini nümayiş etdirir. İQİ-nin gözləntilər daxilində qalması, ABŞ iqtisadiyyatının müəyyən bir dözümlülük nümayiş etdirdiyini və qiymət artımlarının nəzarət altında saxlanılması istiqamətində addımların atıldığını göstərir. Lakin bu, heç də problemin tamamilə həll olunduğu mənasına gəlmir. İstehlakçıların alıcılıq qabiliyyəti və ümumi iqtisadi aktivlik üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən bu göstəricilər, Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) növbəti addımları üçün əsas istinad nöqtəsi olacaqdır.
Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) Qarşıdakı Çətin Sınağı
İnflyasiya son illər ərzində təkcə ABŞ deyil, bütün dünya üçün ən çətin makroiqtisadi problemlərdən birinə çevrilib. Pandemiya sonrası dövrdə qlobal təchizat zəncirlərində yaranan qırıqlıqlar, enerji resurslarının qiymətlərindəki qeyri-sabitlik və müxtəlif regionlardakı geosiyasi gərginliklər qiymətlərin kəskin bahalaşmasına təkan vermişdi. FED, bu vəziyyəti cilovlamaq məqsədilə son onilliklərin ən aqressiv faiz artımı siyasətlərindən birini həyata keçirib. İndi isə bütün diqqət “yumşaq eniş” (soft landing) ssenarisinə yönəlib. Bu o deməkdir ki, FED iqtisadiyyatı resessiyaya (tənəzzülə) salmadan inflyasiyanı özünün 2 faizlik hədəfinə endirməyə çalışır.
İnflyasiya məlumatlarının gözləntilərə paralel gəlməsi FED-in bu mürəkkəb tapşırığın öhdəsindən gəlmə ehtimalını artırsa da, faiz dərəcələri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik hələ də qalmaqdadır. Analitiklər hesab edir ki, inflyasiya hədəf səviyyəsinə tam enənə qədər sərt pul-kredit siyasətinin elementləri saxlanıla bilər. Bu isə o deməkdir ki, bazarlar hər bir yeni iqtisadi məlumatı FED-in gələcək faiz qərarının bir göstəricisi kimi qiymətləndirməyə davam edəcək. Gözləntilərə uyğun rəqəmlər FED-in əlini bir qədər gücləndirsə də, iqtisadiyyatdakı soyuma hələ də diqqət mərkəzindədir.
Qızıl Qiymətləri və Birja İndekslərindəki Reaksiyalar
Məlumatların açıqlanmasından dərhal sonra qızıl bazarında nəzərəçarpacaq hərəkətlilik müşahidə olundu. Uzmanpara və Son Dakika kimi maliyyə portallarının qeyd etdiyi kimi, qızıl adətən inflyasiya və iqtisadi risklər zamanı “təhlükəsiz liman” funksiyasını yerinə yetirir. Lakin faiz dərəcələrinin yüksək qalması və ya artması ehtimalı qızılın cəlbediciliyini azalda bilər, çünki bu metal faiz gətirməyən bir aktivdir. Faiz dərəcələrinin sabitləşəcəyi və ya gələcəkdə enəcəyi ilə bağlı hər hansı bir işarə isə qızılın qiymətinə müsbət təsir göstərir. Bu səbəbdən inflyasiya rəqəmləri sonrası qızılın ilkin təpkiləri investorların faiz gözləntilərinin güzgüsüdür.
Digər tərəfdən, New York Birjası günə fərqli dinamika ilə başlayıb. Bigpara-dan alınan məlumatlara görə, səhm bazarlarında qarışıq bir mənzərə hakimdir. İnvestorlar inflyasiya rəqəmlərini detallı şəkildə analiz etməyə və gələcək proqnozlarını yeniləməyə çalışırlar. Xüsusilə texnologiya sektorunun faiz dərəcələrinə qarşı yüksək həssaslığı bu sektorun səhmlərində fərqli rəqəmlərin yaranmasına səbəb olub. Maliyyə və sənaye sahələrində isə investorların daha ehtiyatlı davrandığı görülür. Bu qarışıq seyr, bazarların FED-in rəsmi bəyanatlarını və növbəti addımlarını gözlədiyinin bariz nümunəsidir.
Gələcək Perspektivlər: Stabilizasiya, yoxsa Yeni Gərginliklər?
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, ABŞ-da inflyasiyanın proqnozlar çərçivəsində qalması iqtisadiyyat üçün müsbət siqnal kimi dəyərləndirilə bilər. Bu, ən azından inflyasiya artımının yenidən nəzarətdən çıxmadığını və həyata keçirilən pul siyasətinin müəyyən nəticələr verdiyini göstərir. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal iqtisadi şərtlər hər an dəyişə bilər. Enerji bazarındakı dalğalanmalar, təchizat zənciri ilə bağlı yarana biləcək yeni problemlər və ya gözlənilməz geosiyasi krizislər inflyasiya ilə mübarizəni yenidən çətinləşdirə bilər.
İndi hər kəsin diqqəti növbəti FED iclasına və oradan çıxacaq rəsmi mesajlara yönəlib. İnflyasiya hələ də mərkəzi bankın arzuladığı 2% hədəf səviyyəsindən yuxarıda olduğu üçün, sıxı pul siyasətinin daha nə qədər davam edəcəyi ən böyük maraq mövzusudur. Gözləntilərə uyğun gələn rəqəmlər bazarlara bir qədər dayanıqlılıq qazandırsa da, gələcək aylar həm fərdi istehlakçılar, həm də institusional investorlar üçün həlledici olacaqdır. İqtisadi göstəricilər və rəsmilərin bəyanatları yaxın müddətli maliyyə mənzərəsini formalaşdırmağa davam edəcək.