ABŞ-ın siyasi mühiti nüfuzlu “Wall Street Journal” (WSJ) qəzetinin dərc etdiyi son hesabatla ciddi şəkildə çalxalanmaqdadır. Qəzetin yaydığı məlumatlara görə, Prezident Donald Trampın ən yaxın ətrafı və Ağ Evin yüksək rütbəli rəsmiləri İranla bağlı yürüdülən sərt hərbi və siyasi xəttin gələcəyindən ciddi narahatlıq keçirirlər. Müşavirlər administrasiyanı bu gərginliyi sürətlə azaltmağa, hərbi əməliyyat ehtimallarını kənara qoyaraq daha stabil bir strateji kurs müəyyən etməyə təşviq edirlər.
Ağ Evdə Strategiya Böhranı
Beynəlxalq media qurumları, o cümlədən “İnterfaks”, “Meduza” və “BFM.ru”, WSJ-nin bu iddialarını dərhal gündəmə daşıyıblar. Məlumatlara görə, Trampın komandası daxilində yaranan əsas qayğı İranla davam edən qarşıdurmanın hansı nöqtədə və necə dayanacağı barədə aydın bir “çıxış strategiyası”nın olmamasıdır. Müşavirlər hesab edirlər ki, hərbi ritorikanın bu şəkildə davam etməsi gözlənilməz regional müharibəyə səbəb ola bilər ki, bu da ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki strateji və iqtisadi maraqlarına ağır zərbə vurar.
Beynəlxalq Agentliklərin Şərhləri və “Çaşqınlıq” İddiası
Rusiya mərkəzli xəbər resursları olan URA.RU və digər regional agentliklər bu vəziyyəti daha kəskin şəkildə qiymətləndirirlər. Bəzi mənbələr Ağ Ev daxilindəki vəziyyəti sadəcə iş prosesindəki fikir ayrılığı deyil, real bir “strateji çaşqınlıq” kimi qələmə verirlər. ABŞ administrasiyasının İrana qarşı tətbiq etdiyi “maksimum təzyiq” kampaniyasının arzu olunan nəticəni verməməsi və Tehranın geri addım atmaması, Vaşinqtonun daxili siyasətində dərin suallar yaradıb. Bu vəziyyət Trampın İran siyasətinin dayanıqlılığına dair şübhələri artırır.
Tarixi Fon: Nüvə Sazişindən Süleymani Hadisəsinə Qədər
ABŞ və İran arasındakı gərginliyin kökləri 2018-ci ildə Trampın birtərəfli qaydada İran nüvə sazişindən (JCPOA) çıxmasına söykənir. Həmin tarixdən etibarən tətbiq edilən genişmiqyaslı sanksiyalar regionda hərbi insidentlərin sayını kəskin artırıb. Hürmüz boğazındakı tanker hücumları, pilotsuz təyyarələrin vurulması və nəhayət general Qasım Süleymaninin qətlə yetirilməsi tərəfləri bir neçə dəfə birbaşa müharibə astanasına gətirib. İndi isə prezidentin müşavirləri bu riskli oyunun idarəolunmaz hala gəlməsindən ehtiyat edirlər.
Yeni Bir Mərhələnin Başlanğıcı?
Hazırda Ağ Ev daxilindəki bu daxili təzyiqlər Trampın gələcək addımlarının necə olacağı sualını doğurur. “Rusiya qlobal siyasətdə” kimi nüfuzlu mənbələr vurğulayır ki, diplomatiya və yeni bir razılaşma ehtimalı masadadır, lakin hər iki tərəfdəki qarşılıqlı etimadsızlıq əsas maneə olaraq qalır. Əgər Tramp öz müşavirlərinin çağırışlarına qulaq asarsa, biz Yaxın Şərqdə gərginliyin azalması ilə müşayiət olunan yeni bir diplomatik mərhələnin şahidi ola bilərik. Əks halda, davam edən qeyri-müəyyənlik regional sabitliyi təhdid etməkdə davam edəcək.