Dünyanı ağuşuna alan koronavirus (COVID-19) pandemiyası beynəlxalq münasibətlər və qlobal hərəkətlilik tarixində görünməmiş bir böhrana yol açmışdır. Bu bəşəri təhlükənin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə əksər dövlətlər öz sərhədlərini qapatmış, hava və quru nəqliyyatı əlaqələrini minimuma endirmişdir. Belə bir mürəkkəb geosiyasi və sanitar şəraitdə Azərbaycan Respublikası öz vətəndaşlarının taleyinə biganə qalmayaraq, xarici ölkələrdə çarəsiz vəziyyətdə qalan minlərlə insanın vətənə qaytarılması üçün genişmiqyaslı humanitar əməliyyatlara başlamışdır.
Pandemiyanın Beynəlxalq Səyahətlərə Təsiri və Yaranmış Çətinliklər
Qlobal miqyasda tətbiq edilən karantin rejimləri və səyahət məhdudiyyətləri müxtəlif səbəblərdən – təhsil, müalicə, iş və ya turizm məqsədilə xaricdə olan Azərbaycan vətəndaşları üçün ciddi maneələr yaratmışdır. Müntəzəm uçuşların təxirə salınması və qonşu dövlətlərlə quru sərhədlərinin bağlanması vətəndaşların fərdi qaydada ölkəyə qayıtmasını qeyri-mümkün etmişdir. Bu vəziyyət dövlət səviyyəsində çevik və mütəşəkkil bir mexanizmin qurulmasını zəruri xüsusiyyətə çevirmişdir. Azərbaycan hökuməti tərəfindən atılan addımlar hər bir vətəndaşın təhlükəsizliyini təmin etmək və onların sağlam şəkildə ailələrinə qovuşmasını reallaşdırmaq məqsədi daşımışdır.
İran İstiqamətində Həyata Keçirilən Təxliyə Əməliyyatları
Pandemiyanın ilk dalğasından ən çox təsirlənən regionlardan biri olan İran İslam Respublikası ilə olan sərhəd keçid məntəqələri təxliyə prosesində strateji əhəmiyyət kəsb etmişdir. Rəsmi statistikaya əsasən, bu günədək İran-Azərbaycan sərhədi vasitəsilə 1761 nəfər Azərbaycan vətəndaşı ölkəyə gətirilmişdir. Bu rəqəm sadəcə bir statistika deyil, eyni zamanda dövlətin öz vətəndaşının həyatına verdiyi dəyərin göstəricisidir. Təxliyə prosesi xüsusi qrafik əsasında, izdihamın qarşısını almaq və sanitar normaları qorumaq şərtilə mərhələli şəkildə həyata keçirilir.
Dövlət Qurumlarının Əlaqələndirilmiş Fəaliyyəti
Vətəndaşların vətənə gətirilməsi missiyası bir neçə mühüm dövlət qurumunun sıx əməkdaşlığı nəticəsində mümkün olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın rəhbərliyi altında Xarici İşlər Nazirliyi, Dövlət Gömrük Komitəsi və Dövlət Sərhəd Xidməti bu prosesin əsas icraçıları kimi çıxış edir. Xarici İşlər Nazirliyi diplomatik kanallar vasitəsilə qonşu dövlətlərlə koordinasiyanı təmin edir, diplomatik nümayəndəliklərimiz isə vətəndaşların qeydiyyatını və onların sərhədə qədər daşınmasını təşkil edir. Sərhəd keçid məntəqələrində isə gömrük və sərhəd əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində çalışaraq keçid prosesini sürətləndirirlər.
Sağlamlıq Protokolları və Karantin Tədbirləri
Təxliyə olunan vətəndaşların ölkəyə daxil olduğu andan etibarən onların sağlamlığı ciddi nəzarətə götürülür. Sərhəddə qurulmuş xüsusi tibbi məntəqələrdə hər bir şəxsin hərarəti ölçülür, ilkin simptomlar yoxlanılır və onlardan COVID-19 testi götürülür. Virusun ölkə daxilində yayılma riskini minimuma endirmək məqsədilə, gələn vətəndaşlar dövlət tərəfindən ayrılmış xüsusi karantin zonalarına, mehmanxanalara və ya müvafiq müalicə müəssisələrinə yerləşdirilir. Burada onlara zəruri tibbi xidmət göstərilir və qidalanma ehtiyacları tam qarşılanır. Bu yanaşma həm geri qayıdan vətəndaşların, həm də ölkə daxilindəki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Qlobal Miqyasda Davam Edən Təxliyə Prosesi
Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanın bu humanist siyasəti təkcə İranla məhdudlaşmır. Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan, Ukrayna və Avropa ölkələrində qalan vətəndaşlar üçün də bənzər mexanizmlər tətbiq edilir. Çarter reysləri və yerüstü nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə minlərlə azərbaycanlı artıq öz doğma yurduna qayıtmışdır. Dövlət bu prosesi davamlı şəkildə nəzarətdə saxlayır və müraciət edən hər bir vətəndaşın vəziyyəti fərdi qaydada araşdırılır. Azərbaycanın xarici ölkələrdəki səfirlikləri “qaynar xətt” xidmətləri vasitəsilə 24/7 rejimində vətəndaşlara hüquqi, maddi və mənəvi dəstək göstərməkdədir.
Vətəndaş Həmrəyliyi və Dövlətin Güclü Strategiyası
Pandemiya dövründə həyata keçirilən bu tədbirlər Azərbaycan dövlətinin böhran idarəetmə qabiliyyətini və milli təhlükəsizlik strategiyasının humanist mahiyyətini bir daha sübut etdi. Vətəndaşların təhlükəsizliyini hər şeydən üstün tutan bu siyasət cəmiyyətdə dövlətə olan inamı daha da möhkəmləndirmişdir. Beynəlxalq tərəfdaşlarla qurulan konstruktiv dialoq və qarşılıqlı yardım platforması çətin anlarda Azərbaycanın diplomatik nüfuzunu da artırmışdır. Gələcəkdə də pandemiyanın gedişatından asılı olaraq, xaricdə qalan vətəndaşların mərhələli şəkildə ölkəyə gətirilməsi prosesi diqqət mərkəzində saxlanılacaqdır.