Rusiya və Macarıstan Arasında Gərginlik Fonunda Humanitar Razılaşma
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Macarıstanın xarici işlər və ticarət naziri Peter Siyartonun Moskvaya rəsmi səfəri zamanı mühüm bir qərar qəbul edərək, Ukrayna cəbhəsində əsir götürülmüş iki Macarıstan vətəndaşının azad edilməsini təsdiqləyib. Bu addım, Avropa İttifaqı daxilində Rusiya ilə dialoqunu kəsməyən nadir ölkələrdən biri olan Macarıstan ilə Kreml arasındakı strateji və diplomatik yaxınlığın növbəti göstəricisi kimi qiymətləndirilir. İnterfaks agentliyinin yaydığı məlumata görə, həmin şəxslər birbaşa döyüş meydanında Rusiya hərbi qüvvələri tərəfindən saxlanılmışdılar.
Əsirlərin Statusu və Azad Edilmə Prosesi
Azad edilən Macarıstan vətəndaşlarının Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin tərkibində könüllü və ya muzdlu əsaslarla döyüşdükləri bildirilir. Onların Rusiya tərəfindən “muzdlular” kimi deyil, birbaşa prezidentin xüsusi qərarı ilə sərbəst buraxılması məsələnin humanitar tərəfindən daha çox, siyasi tərəfinin ağır olduğunu göstərir. Macar tərəfi bu razılaşmanı Peter Siyarto və Vladimir Putin arasında keçirilən ikitərəfli görüşün ən uğurlu nəticələrindən biri kimi təqdim edir. Hələlik azad edilən şəxslərin adları və onların vətənə geri qaytarılma mexanizmi tam açıqlanmasa da, prosesin qısa müddətdə yekunlaşacağı gözlənilir.
Enerji Əməkdaşlığı və “Drujba” Kəmərinin Strateji Əhəmiyyəti
Moskvada keçirilən müzakirələr təkcə humanitar məsələlərlə məhdudlaşmayıb; gündəmin əsas hissəsini enerji təhlükəsizliyi təşkil edib. Xüsusilə, Avropanı Rusiya enerjisi ilə təmin edən “Drujba” neft kəmərinin fəaliyyəti və onun təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzusu olub. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov qeyd edib ki, tərəflər enerji resurslarının Macarıstana fasiləsiz çatdırılması üçün zəruri addımların atılması barədə həmfikirdirlər. Macarıstan üçün bu kəmər iqtisadiyyatın dayağı hesab olunur və Budapeştin Aİ-nin bəzi sanksiyalarına qarşı çıxmasının əsas səbəbi də məhz bu asılılıqdır.
Macarıstanın Avropa İttifaqı Daxilindəki Xüsusi Mövqeyi
Bu hadisə Budapeştin Brüssel ilə olan münasibətlərində daha bir müzakirə dalğasına səbəb ola bilər. Macarıstan hökuməti müharibənin başlanğıcından bəri həm Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini bəyan edir, həm də Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrin kəsilməsinin öz milli maraqlarına zərbə vuracağını vurğulayır. Putinin bu addımı Macarıstanın “neytral vasitəçi” və ya “körpü” rolunu gücləndirməyə xidmət edir. Lakin Qərb analitikləri bu cür jestlərin Aİ daxilində parçalanma yaratmaq və Rusiyaya qarşı vahid cəbhəni zəiflətmək məqsədi güddüyünü iddia edirlər.
Humanitar Jestin Gələcək Regional Təsirləri
Əsirlərin azad edilməsi beynəlxalq hüquq və humanitar prinsiplər baxımından müsbət hadisə olsa da, bu, böyük geosiyasi oyunun bir hissəsidir. Peter Siyartonun Moskva səfəri Macarıstanın öz daxili auditoriyasına “vətəndaşlarını qoruyan dövlət” imicini aşılamağa imkan verir. Eyni zamanda, bu vəziyyət Ukrayna və Rusiya arasında gələcəkdə mümkün ola biləcək daha genişmiqyaslı əsir mübadilələri üçün Macarıstanın vasitəçilik potensialını da nümayiş etdirir. Hazırda dünya ictimaiyyəti bu diplomatik yaxınlaşmanın Ukraynadakı müharibənin gedişatına və Avropanın ümumi təhlükəsizlik arxitekturasına necə təsir edəcəyini yaxından izləyir.
