CENTCOM-un Bəyanatı: Regionda Yeni Müharibə Dalğası
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) tərəfindən yayılan son hesabatlar beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasını sarsıdan yeni bir mərhələnin başladığını xəbər verir. Vaşinqtonun İranın hava məkanına qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların miqyasını hər saat daha da artırması, Yaxın Şərqdə onsuz da mövcud olan gərginliyi idarəolunmaz bir nöqtəyə gətirib çıxarıb. Bu bəyanat sadəcə bir hərbi xəbərdarlıq deyil, həm də illərdir davam edən “soyuq müharibə”nin aktiv və birbaşa hərbi qarşıdurmaya çevrilməsinin rəsmi etirafı kimi qiymətləndirilir.
Hərbi ekspertlərin fikrincə, “hər saat genişlənən zərbələr” ifadəsi ABŞ-ın regiondakı bütün texnoloji və logistik üstünlüklərini işə saldığını göstərir. Bu əməliyyatlara stels qırıcılar, uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları və kəşfiyyat sistemlərinin cəlb olunduğu ehtimal edilir. İranın suveren hava məkanının bu dərəcədə intensiv şəkildə hədəf alınması Tehranın müdafiə sistemlərinin sınağa çəkilməsi ilə yanaşı, həm də ölkənin hərbi infrastrukturuna ciddi ziyan vurmaq məqsədi daşıyır.
Strateji Hədəflər və Regional Təhlükəsizlik
CENTCOM-un əməliyyatların detallarını məxfi saxlamasına baxmayaraq, əsas hədəflərin İranın raket kompleksləri, komanda-idarəetmə mərkəzləri və nüvə proqramı ilə əlaqəli strateji obyektlər ola biləcəyi vurğulanır. ABŞ-ın bu addımı regiondakı müttəfiqlərini qorumaq və dəniz yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək bəhanəsi ilə əsaslandırılsa da, beynəlxalq hüquq müstəvisində bu, birbaşa müharibə aktı kimi şərh olunur. İran tərəfinin bu zərbələrə necə cavab verəcəyi isə bütün dünyanı narahat edən əsas sualdır.
Bu eskalasiya təkcə iki ölkə arasında deyil, həm də bütün regionda zəncirvari reaksiya yarada bilər. Livan, Suriya, İraq və Yəməndəki proksi qüvvələrin dövriyyəyə girməsi münaqişənin coğrafiyasını sürətlə genişləndirə bilər. ABŞ-ın regiondakı hərbi bazalarının və diplomatik missiyalarının potensial hədəfə çevrilməsi Vaşinqtonun riskləri nə dərəcədə hesabladığı barədə suallar doğurur. Vəziyyətin dinamikası göstərir ki, hərbi üstünlük qazanmaq cəhdləri böyük bir regional fəlakətlə nəticələnə bilər.
Qlobal İqtisadiyyat və Enerji Bazarlarında Təşviş
Hərbi əməliyyatların miqyasının böyüməsi qlobal enerji bazarlarında dərhal əks-səda doğurub. Hörmüz boğazının bağlanma ehtimalı və İranın neft infrastrukturuna dəyə biləcək zərər dünya bazarında xam neftin qiymətinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Bu isə onsuz da inflyasiya ilə mübarizə aparan qlobal iqtisadiyyat üçün yeni bir zərbə deməkdir. Enerji daşıyıcılarının təhlükəsizliyi məsələsi Avropa və Asiya ölkələrini də prosesə müdaxilə etməyə və diplomatik təzyiqləri artırmağa vadar edir.
Nəticə etibarilə, CENTCOM-un bu şok açıqlaması bəşəriyyəti yeni bir qlobal böhranın eşiyinə gətirib. Diplomatik kanalların demək olar ki, tamamilə qapandığı bir şəraitdə hərbi güc nümayişi çıxılmaz vəziyyət yaradır. Beynəlxalq ictimaiyyət tərəfləri təmkinli olmağa çağırsa da, hərbi ritorikanın kəskinliyi sülh ehtimalını hər keçən saat daha da azaldır. Dünyanın diqqəti indi Tehran və Vaşinqtondan gələcək növbəti addımlara yönəlib.