Amerikalıların Hərbi Müdaxiləyə Münasibəti
ABŞ-ın aparıcı media qurumları və sosioloji tədqiqat mərkəzləri tərəfindən keçirilən son sorğular Amerika cəmiyyətinin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara münasibətini aydın şəkildə ortaya qoyur. Hazırda Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı bir dövrdə, amerikalıların böyük əksəriyyəti Vaşinqtonun Tehrana qarşı birbaşa hərbi zərbələr endirməsinə qəti şəkildə qarşı çıxır. Bu nəticələr, Ağ Evin xarici siyasət strategiyasını müəyyənləşdirərkən ictimai rəyin nə dərəcədə həlledici ola biləcəyini göstərir.
Analitiklər qeyd edirlər ki, ictimai rəydəki bu ehtiyatlılıq təkcə siyasi üstünlüklərlə deyil, həm də ölkənin son onilliklərdə iştirak etdiyi uzunmüddətli münaqişələrin acı nəticələri ilə bağlıdır. ABŞ vətəndaşları yeni bir regional müharibənin həm ölkə iqtisadiyyatına, həm də beynəlxalq nüfuzuna verə biləcəyi zərərləri dərk edərək, diplomatik həll yollarına daha çox üstünlük verirlər.
Sorğuların Detalları və Statistik Göstəricilər
Reuters/Ipsos tərəfindən aparılan genişmiqyaslı araşdırmanın nəticələrinə görə, respondentlərin yalnız 25 faizi İrana qarşı hərbi güc tətbiqini dəstəklədiyini bildirib. Digər tərəfdən, The New York Times qəzetinin təqdim etdiyi rəqəmlər daha da aşağıdır; burada rəyi soruşulanların cəmi 21 faizi hərbi hücumun tərəfdarı kimi çıxış edib. USA Today, YouGov və CBS News kimi qurumların məlumatları da bu tendensiyanı təsdiqləyir ki, bu da cəmiyyətdə hərbi müdaxiləyə qarşı vahid bir cəbhənin formalaşdığını göstərir.
Maraqlıdır ki, YouGov-un araşdırmasında bir növ “ictimai paradoks” müşahidə olunur. Belə ki, amerikalıların az bir hissəsi müharibəni arzulasa da, onların əksəriyyəti regiondakı mövcud gərginlik fonunda belə bir qarşıdurmanın baş vermə ehtimalını yüksək qiymətləndirir. Bu, insanların müharibədən qaçmaq istəməsinə baxmayaraq, beynəlxalq vəziyyətin reallıqlarına qarşı bədbin baxışını əks etdirir.
Tarixi Təcrübə və Yeni Müharibə Qorxusu
Amerikan ictimaiyyətinin hərbi avantüralara qarşı bu qədər skeptik yanaşmasının kökündə İraq və Əfqanıstan müharibələrinin mirası dayanır. On illər boyu davam edən bu münaqişələr ABŞ-a trilyonlarla dollara və minlərlə gənc əsgərin həyatına başa gəlib. Bu təcrübə amerikalılarda “müharibə yorğunluğu” yaradıb və onları xarici müdaxilələrə qarşı daha təmkinli olmağa vadar edib.
İranla münasibətlərin onilliklərdir davam edən mürəkkəb xarakteri, nüvə proqramı ətrafındakı mübahisələr və regional proksi qüvvələrin fəaliyyəti vəziyyəti daha da qəlizləşdirir. Lakin cəmiyyət başa düşür ki, İranla genişmiqyaslı bir müharibə əvvəlki münaqişələrdən daha dağıdıcı və uzunmüddətli ola bilər. Bu səbəbdən, hətta ən sərt siyasi baxışlara malik vətəndaşlar belə hərbi variantı sonuncu və ən arzuolunmaz yol hesab edirlər.
Siyasi Qərarlara Təsir və Gələcək Perspektivlər
ABŞ hökuməti üçün bu sorğuların nəticələri ciddi bir siqnaldır. Xüsusilə seçki ərəfələrində ictimai rəyin bu qədər kəskin şəkildə müharibə əleyhinə olması, hər hansı bir hərbi addımın daxili siyasətdə böyük itkilərə səbəb olacağını göstərir. Analitiklər hesab edirlər ki, Vaşinqton Tehranla münasibətlərdə “maksimum təzyiq” və ya “diplomatik dialoq” arasında balans axtararkən məhz bu ictimai müqaviməti nəzərə almağa məcburdur.
Nəticə etibarilə, amerikalıların böyük hissəsi İran probleminin hərbi yolla deyil, sanksiyalar, beynəlxalq təzyiqlər və masa arxasında həll edilməsini dəstəkləyir. Bu mövqe beynəlxalq birliyin də gələcəkdə regionda sülhün qorunması üçün hansı addımların atılmalı olduğuna dair gözləntiləri ilə üst-üstə düşür. Amerika xalqı artıq uzaq coğrafiyalarda yeni müharibə ocaqlarının açılmasında maraqlı olmadığını birmənalı şəkildə bəyan edir.
