İsraildə Fövqəladə Vəziyyət Rejimi Yenidən Uzadıldı
İsrail hökuməti ölkə daxilində tətbiq olunan fövqəladə vəziyyət rejiminin müddətini növbəti dəfə artırmaq qərarına gəlib. Rəsmi məlumatlara əsasən, mövcud xüsusi rejim martın 12-dək qüvvədə qalacaq. Bu qərar, regionda davam edən yüksək gərginlik, xüsusilə də Qəzza zolağında HƏMAS qruplaşmasına qarşı aparılan aktiv hərbi əməliyyatlar və daxili təhlükəsizlik çağırışları fonunda qəbul edilib. Hökumət bu addımı milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün mütləq bir addım kimi qiymətləndirir.
Fövqəladə vəziyyət rejimi ilk dəfə 2023-cü il oktyabrın 7-də, HƏMAS-ın İsrail ərazilərinə gözlənilməz və genişmiqyaslı hücumundan dərhal sonra elan edilmişdi. Həmin qanlı hadisələr zamanı minlərlə insanın həyatını itirməsi və yüzlərlə şəxsin girov götürülməsi İsrail-Fələstin münaqişəsində son onilliklərin ən şiddətli mərhələsinin başlanğıcı oldu. O gündən etibarən İsrail ordusu Qəzzada HƏMAS-ın hərbi potensialını və idarəetmə sistemini tamamilə sıradan çıxarmaq məqsədilə quru və hava əməliyyatlarını fasiləsiz davam etdirir.
Hökumətin Genişləndirilmiş Səlahiyyətləri və Hüquqi Çərçivə
Fövqəladə vəziyyət rejiminin uzadılması icraedici hakimiyyətə müharibə şəraitində operativ qərarlar qəbul etmək üçün geniş hüquqi səlahiyyətlər tanıyır. Bu müddət ərzində dövlət orqanları təhlükəsizlik qüvvələrinin sürətli səfərbər edilməsini həyata keçirə, mülki infrastrukturdan hərbi məqsədlər üçün istifadə edə və zəruri hallarda əhalinin hərəkətinə müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edə bilər. Bu cür xüsusi tədbirlər ölkənin müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə saxlanılması və potensial terror təhlükələrinin qarşısının vaxtında alınması məqsədini daşıyır.
Eyni zamanda, bu rejim daxili sabitliyin qorunması və mülki müdafiə sistemlərinin daim hazır vəziyyətdə saxlanılması üçün əhəmiyyətlidir. İsrail rəhbərliyi bəyan edir ki, hərbi əməliyyatlar davam etdiyi müddətcə mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qanunvericiliyin verdiyi bütün imkanlardan istifadə olunacaq. Bu isə o deməkdir ki, dövlət strukturları hərbi rejimə uyğunlaşdırılmış şəkildə fəaliyyət göstərməyə davam edəcək.
Regional Təhdidlər və Şimal Cəbhəsindəki Vəziyyət
İsrailin fövqəladə vəziyyəti uzatması təkcə Qəzzadakı vəziyyətlə deyil, həm də ölkənin şimal sərhədlərində artan təhlükə ilə əlaqədardır. Livanla sərhəddə Hizbullah qruplaşması ilə baş verən mütəmadi atışmalar və artilleriya zərbələri regionda daha böyük bir müharibə riskini gündəmdə saxlayır. Bu gərginlik İsrailin hərbi resurslarını iki cəbhə arasında bölməsini və hər an yeni bir hücuma hazır olmasını tələb edir.
Beynəlxalq vasitəçilərin atəşkəs cəhdlərinə və diplomatik təzyiqlərə baxmayaraq, İsrail rəhbərliyi hərbi hədəflərinə çatana qədər geri çəkilməyəcəyini vurğulayır. Baş nazir və müdafiə naziri səviyyəsində edilən çıxışlarda əsas prioritetin girovların azad edilməsi və HƏMAS-ın bir təhdid olaraq tamamilə yox edilməsi olduğu bildirilir. Bu strateji hədəflər fövqəladə vəziyyət rejiminin niyə mütəmadi olaraq yeniləndiyini izah edən əsas faktorlardır.
İqtisadi və Sosial Təsirlər
Fövqəladə vəziyyətin martın 12-dək uzadılması ölkənin iqtisadi və sosial həyatına da ciddi təsir göstərir. Uzunmüddətli müharibə vəziyyəti dövlət büdcəsinə əlavə yük gətirir, ehtiyatda olan hərbçilərin iş yerlərindən ayrılması isə əmək bazarında müəyyən çətinliklər yaradır. Lakin hökumət iqtisadiyyatın dayanıqlılığını təmin etmək üçün xüsusi kompensasiya proqramları və dəstək paketləri həyata keçirir.
Gələcəkdə fövqəladə vəziyyət rejiminin ləğv edilməsi və ya yenidən uzadılması tamamilə cəbhədəki uğurlardan və regional sabitlikdən asılı olacaq. Hazırkı mənzərə göstərir ki, İsrail yaxın perspektivdə münaqişənin tam başa çatacağını proqnozlaşdırmır və buna görə də bütün dövlət mexanizmlərini uzunmüddətli mübarizəyə kökləyir.