Paris-Moskva Gərginliyində Yeni Mərhələ: Raket Ritorikası
Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun ölkəsinin Rusiyanın ən yeni və qabaqcıl “Oreshnik” raket sisteminin analoqunu hazırlamaq potensialına dair verdiyi bəyanat beynəlxalq aləmdə böyük əks-səda doğurub. Bu açıqlama sadəcə hərbi texnologiyalar sahəsindəki yarışı deyil, həm də Rusiya ilə Qərb arasında getdikcə dərinləşən etimadsızlıq və kəskin ritorik mübarizəni bir daha üzə çıxarıb. Makronun bu cəsarətli çıxışı Moskvada ciddi qəbul edilməkdən ziyadə, rəsmi dairələr və hərbi ekspertlər tərəfindən istehza ilə qarşılanıb.
Prezident Makronun bəyanatının kökündə Avropanın strateji müstəqilliyini təmin etmək arzusu dayanır. O, Fransanın və ümumilikdə Avropanın ABŞ-dan və ya digər xarici güclərdən asılı olmadan öz təhlükəsizliyini qorumaq iqtidarında olduğunu nümayiş etdirməyə çalışır. Bu kontekstdə yüksək dəqiqlikli və sürətli raket sistemlərinin inkişafı Fransa müdafiə sənayesinin prioritet hədəfi kimi təqdim olunur. Lakin bu iddialar Avropa daxilindəki hərbi büdcə məhdudiyyətləri və texnoloji ləngimələr fonunda birmənalı qarşılanmır.
‘Oreshnik’ Raketi və Müasir Müharibə Reallıqları
“Oreshnik” raketi son zamanlar hərbi ekspertlərin ən çox müzakirə etdiyi mövzulardan birinə çevrilib. Rusiya tərəfi bu sistemi yeni nəsil hipersəs imkanlarına malik, hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən tutulması demək olar ki, qeyri-mümkün olan bir silah kimi xarakterizə edir. Ukraynadakı hərbi əməliyyatlar zamanı bu raketin sınaqdan keçirilməsi barədə yayılan məlumatlar onun həm texnoloji üstünlüyünü, həm də strateji çəkindirmə vasitəsi kimi rolunu ön plana çıxarıb.
Bu texnoloji sıçrayış Qərb paytaxtlarında, xüsusən də Parisdə narahatlıqla izlənilir. Makronun “analoji sistem hazırlaya bilərik” mesajı həm daxili auditoriyaya, həm də müttəfiqlərə ünvanlanmış bir özünəinam nümayişidir. Lakin mütəxəssislər qeyd edirlər ki, belə bir sistemi sıfırdan yaratmaq və ya mövcud texnologiyaları bu səviyyəyə çatdırmaq onilliklər boyu davam edən tədqiqat və milyardlarla avro investisiya tələb edən mürəkkəb bir prosesdir.
Rusiyanın İstehzalı Reaksiyası və İnformasiya Müharibəsi
Rusiyanın siyasi elitası və dövlət nəzarətindəki mediası Makronun sözlərini dərhal hədəfə alıb. Kreml rəsmiləri və hərbi analitiklər Fransanın belə bir layihəni həyata keçirmək üçün lazımi sənaye bazasına və elmi potensiala sahib olmadığını iddia edirlər. Moskvadan gələn şərhlərdə tez-tez Makronun bəyanatları “lovğalıq” və ya “hərbi reallıqlardan uzaq siyasi manevr” kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma Rusiyanın öz hərbi-texnoloji üstünlüyünü qabartmaq və Qərb liderlərinin nüfuzunu sarsıtmaq strategiyasının bir hissəsidir.
Bu istehza dalğası həm də Rusiya və Qərb arasındakı genişmiqyaslı informasiya müharibəsinin bir komponentidir. Moskva bu yolla nümayiş etdirmək istəyir ki, Qərbin sanksiyalarına baxmayaraq, Rusiya hərbi sənayesi ən müasir silahları istehsal etmək qabiliyyətini saxlayır, Avropa isə bu sahədə geridə qalır. Belə bir narrativ həm də Avropa cəmiyyətlərində öz müdafiə qabiliyyətlərinə dair şübhə toxumu səpmək məqsədi daşıyır.
Geosiyasi Nəticələr və Silahlanma Yarışı
Makronun bəyanatı və ona verilən reaksiya Ukrayna münaqişəsi fonunda sürətlənən yeni bir silahlanma yarışının xəbərçisidir. Avropa ölkələri artıq başa düşürlər ki, köhnəlmiş müdafiə doktrinaları yeni nəsil raket təhlükələri qarşısında aciz qala bilər. Buna görə də, Fransa kimi aparıcı dövlətlər öz hərbi büdcələrini artırır və qabaqcıl texnologiyalara investisiya qoyurlar. Lakin bu yarışda texnoloji fərqi qısaltmaq təkcə maliyyə deyil, həm də zaman məsələsidir.
Nəticə etibarilə, “Oreshnik” ətrafında gedən bu söz savaşı beynəlxalq münasibətlərdə güc amilinin yenidən ön plana çıxdığını göstərir. Makronun siyasi ambisiyaları ilə Rusiyanın hərbi nümayişləri arasındakı bu toqquşma yaxın gələcəkdə Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasının necə formalaşacağına dair mühüm ipucları verir. Hər iki tərəf həm döyüş meydanında, həm də diplomatiya masasında psixoloji üstünlüyü qorumaq üçün hərbi iddialardan bir alət kimi istifadə etməyə davam edəcək.
