Azərbaycanda İcbari Tibbi Sığorta Sistemində Yeni Mərhələ: Müştərək Maliyyələşmə Bir İl Daha Gözləyəcək
Azərbaycanın səhiyyə sistemində həyata keçirilən ən genişmiqyaslı islahatlardan biri olan icbari tibbi sığorta (İTS) ilə bağlı vətəndaşların rifahına birbaşa təsir edən mühüm qərar verilib. Rəsmi qurumların son açıqlamasına əsasən, səhiyyə xidmətlərindən istifadə zamanı tətbiqi nəzərdə tutulan müştərək maliyyələşmə prinsipi daha bir il müddətinə dondurulub. Bu o deməkdir ki, 2025-ci ilə qədər ölkə vətəndaşları Xidmətlər Zərfi çərçivəsində təqdim olunan tibbi xidmətlərdən heç bir əlavə ödəniş etmədən yararlanmağa davam edəcəklər. Bu addım ölkədə həyata keçirilən sosial yönümlü siyasətin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Müştərək Maliyyələşmə Nədir və Niyə Təxirə Salındı?
Müştərək maliyyələşmə, icbari tibbi sığorta çərçivəsində göstərilən xidmətlərin dəyərinin bir hissəsinin sığortaolunan tərəfindən ödənilməsidir. Beynəlxalq təcrübədə geniş tətbiq olunan bu mexanizm, vətəndaşın tibbi xidmət haqqının simvolik bir faizini (məsələn, 10-20 faizini) öz vəsaiti hesabına ödəməsini nəzərdə tutur. İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi bu prinsipi ilkin olaraq 2024-cü ildən tətbiq etməyi planlaşdırsa da, mövcud iqtisadi-sosial mənzərə və sistemin tam adaptasiyası zərurəti qərarın 2025-ci ilə qədər təxirə salınmasına səbəb olub.
Qərarın təxirə salınmasının əsas səbəbi vətəndaşların üzərinə düşən maliyyə yükünü azaltmaq və İTS sisteminə olan ictimai etimadı daha da möhkəmləndirməkdir. Eyni zamanda, bu bir illik müddət tibb müəssisələrində xidmət keyfiyyətinin artırılması, elektronlaşma proseslərinin tamamlanması və vətəndaşların yeni sistemin qaydaları haqqında daha geniş maarifləndirilməsi üçün bir fürsət kimi dəyərləndirilir. Beləliklə, dövlət səhiyyə xərclərinin böyük bir hissəsini öz üzərinə götürərək əhalinin bütün təbəqələri üçün tibbi xidmətlərin əlçatanlığını qoruyub saxlayır.
Sığorta Zərfi Çərçivəsində Vətəndaşlara Hansı İmkanlar Yaradılır?
Müştərək maliyyələşmənin təxirə salınması vətəndaşların 3300-dən çox tibbi xidməti tam ödənişsiz alması rejimini qüvvədə saxlayır. Buraya ilkin tibbi-sanitariya yardımı, təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım, ambulator müayinələr, laborator analizlər, instrumental diaqnostik xidmətlər (məsələn, MRT və KT), həmçinin müxtəlif növ cərrahi əməliyyatlar daxildir. Hətta ən mürəkkəb və yüksək texnologiyalı əməliyyatlar belə sığorta limitləri daxilində tam qarşılanır.
Sistemin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, vətəndaş artıq tibbi xidmət alarkən böyük məbləğdə vəsait ödəmək məcburiyyətində qalmır. Bu, xüsusilə aztəminatlı ailələr və xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. 2021-ci ildən bütün ölkə ərazisini əhatə edən bu sistem artıq milyonlarla insanın tibbi xidmətlərə çıxışını asanlaşdırıb və səhiyyədəki qeyri-rəsmi ödənişlərin minimuma endirilməsinə xidmət edib.
Gələcək Perspektivlər: 2025-ci İlə Hazırlıq Mərhələsi
Növbəti bir il ərzində İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi və TƏBİB-in qarşısında duran əsas vəzifələr xidmət şəbəkəsini genişləndirmək və xəstəxanalardakı növbələri tənzimləməkdir. Müştərək maliyyələşmə tətbiq edildikdən sonra bu prinsip həm də xidmətlərə olan süni tələbatın qarşısını almağa kömək edəcək. Belə ki, tibbi baxımdan zəruri olmayan hallarda həkimə müraciətlərin sayı azalacaq, bu da həqiqətən ehtiyacı olan xəstələrin daha sürətli xidmət almasına şərait yaradacaq.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, müştərək maliyyələşmənin təxirə salınması dövlətin “insan kapitalı”na verdiyi dəyərin göstəricisidir. 2025-ci ilə qədər olan dövr həm dövlət orqanları, həm də tibb müəssisələri üçün keçid dövrünün daha rəvan başa çatması üçün mühüm pəncərədir. Vətəndaşlar isə bu müddətdən maksimum yararlanaraq sağlamlıqlarını heç bir əlavə xərc çəkmədən sığorta çərçivəsində qoruya biləcəklər.
