Cenevrədə Üçtərəfli Diplomatik Görüşlərin Yeni Mərhələsi
İsveçrənin Cenevrə şəhəri növbəti dəfə qlobal siyasətin mərkəzinə çevrilərək Rusiya, Ukrayna və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında gərginliyin azaldılmasına xidmət edən strateji müzakirələrə ev sahibliyi edir. Bu üçtərəfli danışıqlar, Şərqi Avropada təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulması və illərdir davam edən böhranın diplomatik yollarla həlli istiqamətində atılan ən ciddi addımlardan biri kimi xarakterizə olunur. Beynəlxalq ictimaiyyət, Cenevrədəki bu görüşün regionda davamlı sülh üçün real bir şans yarada biləcəyinə ümid bəsləyir.
Danışıqların neytral mühitdə keçirilməsi tərəflər arasında birbaşa dialoqun qurulması üçün vacib zəmin yaradır. Bu görüş, təkcə hərbi əməliyyatların dayandırılması deyil, həm də gələcəkdə bənzər gərginliklərin qarşısının alınması üçün təhlükəsizlik zəmanətlərinin müzakirə edildiyi kritik bir platformadır. ABŞ-ın bu prosesdə fəal iştirakı, münaqişənin miqyasının artıq lokal çərçivədən çıxaraq qlobal strateji əhəmiyyət kəsb etdiyini bir daha sübut edir.
Müzakirə Masasındakı Əsas Prioritetlər və Strateji Hədəflər
Görüşlərin əsas gündəliyini Ukraynanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün qorunması, habelə sərhəd bölgələrində hərbi konsentrasiyanın azaldılması təşkil edir. Diplomatik mənbələrdən sızan məlumatlara görə, tərəflər hərbi birləşmələrin geri çəkilməsi və atəşkəsin monitorinqi üçün yeni mexanizmlərin yaradılmasını nəzərdən keçirirlər. Krımın statusu və Ukraynanın şərqindəki münaqişəli zonaların gələcəyi isə müzakirələrin ən mürəkkəb və həssas hissəsi olaraq qalmaqdadır.
Vaşinqtonun bu danışıqlara cəlb edilməsi, Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların və iqtisadi təzyiq rıçaqlarının da müzakirə predmeti olduğunu göstərir. ABŞ tərəfi vurğulayır ki, gərginliyin azaldılması üçün hər iki tərəf konkret və ölçülə bilən addımlar atmalıdır. Bu çərçivədə regionda sabitliyin təmin edilməsi üçün beynəlxalq müşahidəçilərin rolunun artırılması da təkliflər arasındadır.
Əvvəlki Turun Nəticələri və Sahədəki Mövcud Reallıqlar
Bu görüş böhranın həllinə dair üçüncü tur danışıqlar hesab olunur. “Milliyət” qəzetinin verdiyi xəbərə əsasən, ikinci turda əldə olunan “təməl prinsiplər” üzrə razılıq cari müzakirələr üçün müəyyən bir hüquqi və siyasi baza formalaşdırıb. Lakin diplomatik masada əldə olunan irəliləyişlər hələ ki, cəbhə xəttindəki vəziyyətə tam təsir etməyib. BBC-nin yaydığı məlumatlar göstərir ki, danışıqların başlamasına baxmayaraq, qarşılıqlı hücumlar və hərbi toqquşmalar davam edir, bu da sülh prosesinin nə qədər kövrək olduğunu nümayiş etdirir.
Tərəflər arasındakı etimadın aşağı səviyyədə olması danışıqların sürətinə mənfi təsir göstərən əsas amildir. Diplomatlar bildirirlər ki, yalnız kağız üzərindəki razılaşmalar kifayət deyil, sahədə konkret de-eskalyasiya addımlarının atılmasına ehtiyac var. Uzunmüddətli sülh üçün hər üç paytaxtdan gələn siyasi iradənin sinxronlaşdırılması tələb olunur.
Gözləntilər və Beynəlxalq İctimaiyyətin Mövqeyi
Cenevrə zirvəsinin nəticələri ilə bağlı dünya paytaxtlarında ehtiyatlı bir nikbinlik hökm sürür. Beynəlxalq analitiklər hesab edirlər ki, bu görüşlərdən dərhal tammiqyaslı sülh müqaviləsinin çıxması real görünməsə də, gərginliyin dondurulması və humanitar dəhlizlərin açılması kimi mühüm qərarlar qəbul edilə bilər. Bu isə regionda yaşayan mülki əhalinin təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Yekun olaraq, Cenevrə danışıqları göstərir ki, hərbi qarşıdurmanın davam etməsinə baxmayaraq, tərəflər hələ də diplomatiya qapısını tam bağlamayıblar. Bu zirvə, Rusiya və Ukrayna arasındakı münasibətlərin normallaşması və Avropanın təhlükəsizlik xəritəsinin yenidən cızılması baxımından tarixi bir sınaq xarakteri daşıyır. Yaxın günlərdə veriləcək rəsmi bəyanatlar, regionun sülhə, yoxsa daha dərin bir münaqişəyə doğru gedəcəyini müəyyən edəcək.
