Avropa qitəsi bu ilin qış mövsümündə son illərin ən ciddi enerji sınaqlarından biri ilə üz-üzədir. Regionun enerji sisteminin onurğa sütununu təşkil edən yeraltı qaz anbarlarında (YQAA) ehtiyatların tükənmə sürəti mütəxəssisləri və hökumətləri ciddi şəkildə narahat etməyə başlayıb. Mövsümün əvvəlindən bəri davam edən kəskin soyuqlar və sənaye tələbatının yüksək qalması, yay aylarında böyük zəhmətlə toplanmış ehtiyatların gözləniləndən daha tez istifadə olunmasına yol açıb.
Qaz Ehtiyatlarının Mövcud Vəziyyəti və Kritik Göstəricilər
Son statistik göstəricilər Avropanın enerji təhlükəsizliyi zəncirindəki zəif halqaları bir daha üzə çıxarıb. “Maliyyə Mail” mənbələrinin təqdim etdiyi detallı hesabatlar göstərir ki, anbarlardan qazın çıxarılması prosesi son həftələrdə rekord həddə çatıb. “Vedomosti” qəzetinin təhlillərinə görə, anbarlardakı doluluq səviyyəsinin ümumi tutumun üçdə birindən aşağı düşməsi, texniki baxımdan “kritik zona” hesab olunur. Bu vəziyyət, təzyiqin azalması səbəbindən qazın anbarlardan çıxarılmasını daha da çətinləşdirir və bahalaşdırır.
“Finam.Ru” portalının ekspertləri xəbərdarlıq edirlər ki, hazırkı tendensiya 2022-ci ildə yaşanan qlobal enerji böhranı zamanı müşahidə olunan mənfi göstəricilərlə üst-üstə düşür. Bu, regionun enerji bazarlarında qiymət dalğalanmalarının yenidən alovlanması riskini yaradır. Yayda yığılan qazın demək olar ki, tamamilə sərf edilməsi o deməkdir ki, Avropa artıq yalnız cari idxal həcmlərinə və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünə güvənməli olacaq.
Yay Ehtiyatlarının Tükənməsi və Təchizat Zəncirindəki Gərginlik
TASS agentliyi və “nprom.online” kimi platformaların yaydığı məlumatlarda xüsusi vurğulanır ki, Avropa ölkələri yay mövsümündə anbarlara vurduqları qazın faktiki olaraq hamısını artıq istifadə ediblər. Bu, o deməkdir ki, anbarlarda qalan mövcud qalıqlar əsasən strateji ehtiyatlardan və ya əvvəlki illərdən qalan “yastıq qazı”ndan ibarətdir. Soyuq hava kütlələrinin regionda uzun müddət qalması isə isitmə sistemlərinin tam gücü ilə işləməsini tələb edir ki, bu da qaz sərfiyyatını pik həddə çatdırıb.
Yeraltı qaz anbarları təkcə yanacaq saxlanılan yer deyil, həm də qışda tələbatın qəfil artması zamanı sistemi tarazlayan mühüm bir buferdir. Bu buferin boşalması Avropanı xarici tədarükçülərdən və qlobal bazar konyunkturundan daha çox asılı vəziyyətə salır. Hər hansı bir tədarük kəsilməsi və ya mayeləşdirilmiş qaz tankerlərinin gecikməsi enerji sistemində ciddi disbalansa səbəb ola bilər.
2022-ci İl Dərsləri və Gələcək üçün Strateji Addımlar
2022-ci ildəki enerji şoku Avropanı enerji mənbələrini diversifikasiya etməyə və anbarları maksimum dərəcədə doldurmağa məcbur etmişdi. 2023-cü ilin yayında görülən tədbirlər sayəsində anbarlar rekord səviyyədə doldurulsa da, cari qışın sərt keçməsi bu hazırlıqların belə yetərli olmaya biləcəyini göstərdi. Bu vəziyyət enerji siyasətində daha köklü dəyişikliklərin, xüsusilə bərpa olunan enerji və enerji səmərəliliyi sahəsində addımların sürətləndirilməsinin vacibliyini ortaya qoyur.
Yaxın aylarda Avropanı yeni bir çətinlik gözləyir: boşalmış anbarları növbəti qış mövsümü üçün yenidən doldurmaq. Bu, qlobal bazarda qaz uğrunda rəqabətin artmasına və nəticədə qiymətlərin yüksək qalmasına səbəb ola bilər. Enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün region ölkələri həm daxili istehlakı optimallaşdırmalı, həm də yeni uzunmüddətli tədarük müqavilələri üzərində işləməlidirlər. Mövcud böhran Avropanın enerji infrastrukturunun nə qədər həssas olduğunu və strateji planlaşdırmanın əhəmiyyətini bir daha sübut edir.
Related Photos
