Suriyadakı Avstraliya Vətəndaşlarının Təxliyə Cəhdi və Baş Verən Maneələr
Suriyanın şimal-şərqində yerləşən Roj düşərgəsində yeddi ilə yaxın müddətdir ki, son dərəcə ağır şəraitdə saxlanılan 34 avstraliyalı qadın və uşaqdan ibarət qrupun vətənə qayıtmaq ümidləri növbəti dəfə boşa çıxıb. İslam Dövləti (İŞİD) terror qruplaşmasının üzvləri ilə ailə bağları olan bu şəxslərin repatriasiya prosesi böyük bir gizliliklə hazırlansa da, son anda qəfildən dayandırılıb. Hadisə şahidləri və humanitar təşkilatların nümayəndələri bildirirlər ki, qrup artıq düşərgəni tərk edərək sərhədə doğru hərəkət etməyə başlamışdı, lakin naməlum səbəblərdən onlar geri, saxlanıldıqları çadırlara qaytarılıblar.
Bu uğursuz cəhd Avstraliya hökuməti üzərindəki daxili və xarici təzyiqləri daha da artırıb. İndiyə qədər Avstraliya rəsmiləri bu konkret hadisə ilə bağlı geniş açıqlama verməkdən yayınıblar. Lakin diplomatik mənbələr qeyd edirlər ki, prosesin dayanmasına həm logistik çətinliklər, həm də yerli kürd administrasiyası ilə yaranmış bəzi texniki anlaşmazlıqlar səbəb ola bilər. Digər bir ehtimal isə tranzit ölkələrin təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları və ya Avstraliyanın daxili siyasi gündəmindəki qəfil dəyişikliklərdir.
Roj Düşərgəsindəki Humanitar Böhran və Uşaqların Taleyi
Suriyanın şimalında ABŞ-ın dəstəklədiyi Suriya Demokratik Qüvvələri tərəfindən idarə olunan Roj və Əl-Hol düşərgələri hazırda dünyanın ən təhlükəli və humanitar baxımdan dözülməz nöqtələrindən biri hesab olunur. 2019-cu ildə İŞİD-in ərazi məğlubiyyətindən sonra burada minlərlə xarici vətəndaş, əsasən də qadınlar və uşaqlar toplanıb. İnsan hüquqları müdafiəçiləri dəfələrlə xəbərdarlıq ediblər ki, bu düşərgələrdə təmiz su, tibbi yardım və qida çatışmazlığı uşaq ölümlərinin artmasına səbəb olur. Onların fikrincə, uşaqların belə bir mühitdə saxlanılması beynəlxalq konvensiyaların kobud şəkildə pozulmasıdır.
Xüsusilə uşaqların radikallaşma riski ilə üz-üzə qalması ən böyük narahatlıq doğuran məsələlərdən biridir. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu uşaqlar öz valideynlərinin seçimlərinə görə cəzalandırılmamalıdır və onların reabilitasiyası üçün yeganə yol vətənlərinə geri qaytarılmalarıdır. Avstraliyalı ailələr də ölkə hökumətini uşaqların həyatını xilas etmək üçün təcili addımlar atmağa səsləyirlər. Lakin hər ötən uğursuz cəhd bu uşaqların gələcəyini daha da qaranlıqlaşdırır.
Avstraliya Daxilindəki Siyasi İxtilaflar və Təhlükəsizlik Arqumentləri
Avstraliya hökuməti üçün repatriasiya məsələsi həm də ciddi bir daxili siyasi sınağa çevrilib. Ölkədəki mühafizəkar dairələr və bəzi təhlükəsizlik ekspertləri İŞİD-lə əlaqəli şəxslərin geri qayıtmasına kəskin şəkildə qarşı çıxırlar. Onların iddiasına görə, bu şəxslərin bir hissəsi hələ də radikal ideologiyalara sadiq ola bilər və Avstraliya cəmiyyəti üçün potensial terror təhlükəsi yarada bilərlər. Bu arqumentlər ictimai rəydə də müəyyən dərəcədə əks-səda tapır və hökumətin qərar qəbul etmə prosesini çətinləşdirir.
Digər tərəfdən, humanitar təşkilatlar və bəzi hüquqşünaslar bildirirlər ki, Avstraliyanın öz vətəndaşlarını taleyin ümidinə buraxması dövlətin öz xalqı qarşısında məsuliyyətini sarsıdır. Onlar vurğulayırlar ki, əgər bu şəxslər arasında cinayət törədənlər varsa, onlar Avstraliya qanunları qarşısında cavab verməlidirlər, lakin bu, onları qeyri-insani şəraitdə tərk etmək üçün əsas olmamalıdır. 34 nəfərlik qrupun sonuncu cəhdinin uğursuzluğu göstərir ki, bu debat hələ uzun müddət ölkə gündəmini məşğul edəcək.
Nəticə və Gələcək Perspektivlər
Hazırda Suriya düşərgələrində qalan onlarla avstraliyalının taleyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Beynəlxalq ictimaiyyət Avstraliyanı digər Qərb ölkələri kimi daha cəsarətli addımlar atmağa çağırsa da, Kanberranın ehtiyatlı davranışı prosesi ləngidir. Son hadisə bir daha sübut etdi ki, repatriasiya yalnız logistik deyil, həm də mürəkkəb diplomatik və siyasi bir prosesdir. Ekspertlərin fikrincə, bu ailələrin problemi həll olunmadıqca, Roj və Əl-Hol düşərgələri həm bölgə, həm də dünya üçün partlamağa hazır olan “saatlı bomba” statusunu qoruyub saxlayacaqdır.
Related Photos
