Rusiyada son dövrlər mənzil-kommunal təsərrüfatı (MKT) sahəsində xidmət haqlarının kəskin artması cəmiyyətdə ciddi rezonans doğurub. Vətəndaşların sosial vəziyyətinin ağırlaşması fonunda artan tariflər artıq sadəcə iqtisadi deyil, həm də ciddi bir sosial-siyasi problemə çevrilməkdədir. Ölkənin müxtəlif regionlarından gələn şikayətlərin sayı həndəsi silsilə ilə artdıqca, dövlət qurumları bu məsələyə müdaxilə etmək məcburiyyətində qalıblar.
Dövlət Dumasının Müdaxiləsi və FAS-ın Rolu
Dövlət Dumasının Tikinti və Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Komitəsi vətəndaşlardan daxil olan çoxsaylı şikayətləri rəsmi şəkildə Federal Antiinhisar Xidmətinə (FAS) yönləndirib. Bu addım, kommunal tariflərin müəyyən edilməsində şəffaflığın qorunması və mümkün sui-istifadə hallarının qarşısının alınması məqsədi daşıyır. “İnterfaks”ın yaydığı məlumata görə, müraciətlərdə əsasən su, elektrik enerjisi, qaz və istilik təchizatı üzrə ödənişlərin əsassız şəkildə yüksəldilməsi qeyd olunur. FAS-ın bu sahədə aparacağı araşdırmalar, qiymət artımının qanunvericilik çərçivəsində olub-olmadığını üzə çıxarmalıdır.
Kremlin Reaksiyası və Monitorinq Mexanizmləri
Məsələnin ciddiliyi Rusiya Prezident Administrasiyasının da diqqətindən yayınmayıb. Prezidentin mətbuat katibi Dmitri Peskov jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, kommunal ödənişlərlə bağlı narazılıqlar daim dövlətin nəzarətindədir və bu şikayətlər diqqətlə izlənilməlidir. Digər tərəfdən, Dövlət Dumasının deputatı Sergey Koşelev vurğulayıb ki, hazırda ölkədə qiymətlər üzərində ictimai monitorinq sistemi fəaliyyət göstərir. Lakin ekspertlər hesab edirlər ki, mövcud monitorinq mexanizmləri bürokratik əngəllər səbəbindən hələ də vətəndaşların maraqlarını tam qoruya bilmir və bu da narazılığın pik həddə çatmasına səbəb olur.
Qiymət Artımının Səbəbləri: İqtisadi və Struktur Problemləri
İqtisadçılar kommunal xidmətlərin qiymətinin rəsmi inflyasiya göstəricilərini üstələməsini bir neçə faktorla izah edirlər. “БИЗНЕС Online” nəşrinin təhlillərinə görə, əsas səbəblər sırasına infrastrukturun həddindən artıq köhnəlməsi, şəbəkələrin təmiri üçün tələb olunan investisiya çatışmazlığı və idarəetmə sistemindəki səmərəsizlik daxildir. Bir çox regionlarda kommunal sistemlərin modernləşdirilməsi üçün lazımi vəsait birbaşa istehlakçıların üzərinə yüklənir ki, bu da ailə büdcələrinə ağır zərbə vurur.
Siyasi Tənqidlər və Müharibə Faktorunun Təsiri
Məsələyə daha kəskin yanaşan bəzi müstəqil media orqanları və tənqidçilər, tarif artımını fərqli aspektdən qiymətləndirirlər. Məsələn, “Azadlıq Radiosu”nun təhlillərində qeyd olunur ki, kommunal xidmət haqlarının artırılması dolayısı ilə “müharibəyə gizli vergi” xarakteri daşıya bilər. Bu iddialara görə, dövlət büdcəsinin artan hərbi xərclərini kompensasiya etmək üçün sosial sektorlarda qənaət rejiminə keçilir və ya tariflər artırılır. Baxmayaraq ki, rəsmi Moskva bu cür iddiaları qəti şəkildə rədd edir, ictimai diskursda bu mövzu geniş müzakirə olunmaqdadır.
Gözləntilər və Sosial Sabitlik
FAS-a göndərilən müraciətlərin nəticələri yaxın aylarda məlum olacaq. Əgər ciddi pozuntular aşkar edilərsə, bəzi regionlarda tariflərin yenidən nəzərdən keçirilməsi və ya cərimələrin tətbiqi gözlənilir. Lakin ümumi tendensiya göstərir ki, kommunal xidmətlər sahəsində köklü islahatlar aparılmasa, vətəndaş narazılığını tam yatırmaq mümkün olmayacaq. Bu vəziyyət həm də Rusiyanın daxili sosial sabitliyi üçün bir sınaq rolunu oynayır.
Related Photos
