Nintendo-nun Emulyatorlara Qarşı Yeni Cəbhəsi
Dünya miqyaslı texnologiya və videooyun nəhəngi Nintendo, öz əqli mülkiyyətini qorumaq üçün həyata keçirdiyi hüquqi mübarizəni yeni bir müstəviyə daşıyıb. Şirkət bu dəfə hədəf olaraq dünyanın ən böyük kod paylaşma platforması olan GitHub-u seçib. Son məlumatlara görə, Nintendo Switch konsolunun oyunlarını fərdi kompüterlərdə və digər cihazlarda işlətməyə imkan verən yüzlərlə proqram təminatı repozitoriyası (anbarı) bir gecədə platformadan silinib. Bu kütləvi təmizləmə əməliyyatı Müəllif Hüquqlarının Rəqəmsal Minillik Aktı (DMCA) çərçivəsində həyata keçirilib.
Rəsmi rəqəmlər göstərir ki, Nintendo tərəfindən göndərilən vahid bir bildiriş paketi ilə təxminən 348 fərqli layihə bloklanıb. Bu layihələr arasında həm orijinal emulyator kodları, həm də onların əsasında yaradılmış “fork” adlanan törəmə versiyalar yer alırdı. Xüsusilə Citra (bəzi sənədlərdə Citron olaraq keçir) və Eden kimi məşhur layihələrin hədəf alınması, Nintendo-nun bu sahədə heç bir boşluq buraxmaq niyyətində olmadığını təsdiqləyir. GitHub platforması, ABŞ qanunvericiliyinə tabe olduğu üçün bu cür rəsmi şikayətləri araşdırmadan və ya qısa müddətli araşdırmadan sonra müvafiq məzmunu dərhal əlçatmaz edir.
Hüquqi Təzyiqlərin Artan Dalğası və Yuzu Presedenti
Nintendo-nun bu kəskin addımları təsadüfi deyil. Şirkət bir müddət əvvəl ən populyar Switch emulyatoru olan Yuzu-nun yaradıcılarına qarşı başlatdığı məhkəmə işində böyük qələbə qazanmışdı. Həmin məhkəmə prosesi Yuzu-nun fəaliyyətinin tamamilə dayandırılması və 2.4 milyon dollar məbləğində təzminat ödənilməsi ilə nəticələndi. Bu uğurlu hüquqi təcrübə Nintendo üçün yaşıl işıq yandıraraq, digər bənzər layihələri də eyni aqibətlə hədələməyə imkan verdi. Şirkətin arqumenti ondan ibarətdir ki, bu proqramlar yalnız oyunları işlətməklə qalmır, həm də Nintendo-nun rəqəmsal mühafizə sistemlərini (DRM) bypass edərək piratçılığa birbaşa yol açır.
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, Nintendo artıq təkcə iri tərtibatçı qrupları ilə deyil, həm də bu kodları öz şəxsi profillərində saxlayan fərdi şəxslərlə də mübarizə aparır. 348 repozitoriyanın eyni vaxtda hədəf alınması göstərir ki, şirkət xüsusi botlar və hüquqşünas qrupları vasitəsilə internetdəki hər bir kiçik izi belə təqib edir. Bu, emulyasiya dünyasında “sıfır tolerantlıq” dövrünün başladığından xəbər verir.
Emulyasiya İcması və Oyun Tarixinin Qorunması Problemi
Nintendo-nun bu hərəkətləri oyun həvəskarları və rəqəmsal arxivçilər arasında ciddi narazılıq və narahatlıq yaradıb. Emulyator tərəfdarlarının fikrincə, bu proqramlar oyunların gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanması üçün yeganə vasitədir. Konsollar köhnəldikdə və ya istehsaldan çıxdıqda, həmin oyunların rəsmi yollarla əldə edilməsi mümkünsüz olur. Lakin Nintendo-nun mövqeyi dəyişməzdir: şirkət iddia edir ki, hələ satışı davam edən və aktual olan bir konsolun (Switch) emulyasiya edilməsi birbaşa iqtisadi zərərdir və kommersiya hüquqlarının pozulmasıdır.
Bu mübarizənin nəticəsi olaraq, bir çox tərtibatçı artıq öz layihələrini “yeraltı” platformalara və ya mərkəzləşdirilməmiş serverlərə köçürməyə başlayıb. Lakin GitHub kimi nəhəng platformalardan uzaqlaşmaq, proqramların inkişaf sürətini və əlçatanlığını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Videooyun sənayesi hazırda mülkiyyət hüquqları ilə rəqəmsal azadlıqlar arasındakı ən gərgin qarşıdurmalardan birini yaşayır.
Gələcək Perspektivlər: Oyun Sənayesini Nə Gözləyir?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Nintendo-nun bu aqressiv strategiyası digər böyük oyun şirkətləri (məsələn, Sony və ya Microsoft) üçün də bir nümunə ola bilər. Əgər Nintendo bu üsulla emulyasiya bazarını tamamilə nəzarət altına ala bilsə, gələcəkdə yeni çıxan oyunların kompüterlərdə qeyri-rəsmi şəkildə peyda olması prosesi daha da çətinləşəcək. Bu isə öz növbəsində oyunçuları rəsmi konsol almağa və yalnız rəsmi mağazalardan alış-veriş etməyə məcbur edəcək.
Lakin texnologiya dünyası göstərir ki, bir mənbə qapandıqda mütləq başqa bir alternativ yaranır. Nintendo-nun bu kütləvi DMCA dalğası bəlkə də emulyasiya sahəsində daha gizli və daha mürəkkəb metodların inkişafına təkan verəcək. Hələlik isə, GitHub-dakı boş qalan səhifələr və silinən kod sətirləri, böyük korporasiyaların rəqəmsal mühitdəki mütləq gücünün bir nümayişi kimi qalmaqdadır.
Related Photos
