İsrail hökumətinin İordan çayının qərb sahilindəki torpaqları dövlət mülkiyyəti kimi qeydiyyata almaq barədə verdiyi son qərar, Yaxın Şərqdə onsuz da kövrək olan sabitliyi ciddi şəkildə sarsıdıb. Bu addım beynəlxalq ictimaiyyətin kəskin etirazlarına və fələstinlilərin gələcək dövlət qurmaq ümidlərinə ağır zərbə kimi qiymətləndirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu hüquqi prosedur regionda illərdir davam edən torpaq mübahisələrini yeni və daha təhlükəli bir müstəviyə daşıyır.
Qərarın Strateji və Hüquqi Mahiyyəti
NPR, Reuters və CNN kimi nüfuzlu media qurumlarının yaydığı təfərrüatlara görə, İsrail Nazirlər Kabinetinin bu qərarı strateji əhəmiyyət kəsb edən ərazilərin birbaşa İsrail dövlətinin nəzarətinə keçməsini təmin edir. Torpaqların dövlət mülkiyyəti kimi qeydiyyata alınması, həmin ərazilərdə yeni yəhudi yaşayış məntəqələrinin salınması və mövcud olanların genişləndirilməsi üçün geniş hüquqi imkanlar açır. Bu, faktiki olaraq Fələstin torpaqlarının parçalanması və vahid Fələstin dövləti ideyasının qarşısının alınması məqsədi daşıyır.
Fələstin tərəfi və bir çox beynəlxalq hüquq müdafiəçiləri bu addımı “de-fakto ilhaq” kimi xarakterizə edirlər. Al Jazeera tərəfindən gündəmə gətirilən “İordaniya növbədədir” ifadəsi isə bu prosesin sadəcə yerli deyil, həm də regional təhlükəsizlik arxitekturasına təsir edə biləcəyini göstərir. Bu cür birtərəfli addımlar 1967-ci il sərhədləri daxilində sülh danışıqları aparmaq cəhdlərini səmərəsiz edir.
“Səssiz Köçürmə” Siyasəti və Onun Fəsadları
“Səssiz köçürmə” termini bu kontekstdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu siyasət fələstinlilərin hərbi güclə deyil, inzibati, hüquqi və iqtisadi təzyiqlər vasitəsilə öz torpaqlarından uzaqlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Torpaqların dövlət qeydiyyatına alınması fələstinli ailələrin mülkiyyət hüquqlarını itirməsinə və onların yaşadıqları ərazilərdə “yadelli” statusuna düşməsinə səbəb olur. Bu proses demoqrafik balansı İsrailin lehinə dəyişmək üçün hazırlanmış uzunmüddətli strategiyanın bir hissəsi kimi görülür.
Beynəlxalq hüquqa görə, işğal altındakı ərazilərdə mülki yaşayış məskənlərinin salınması Cenevrə konvensiyalarının pozulması hesab olunur. Lakin İsrail tərəfi bu əraziləri “mübahisəli” adlandıraraq öz daxili qanunvericiliyini tətbiq etməyə çalışır. Bu vəziyyət fələstinli əhalinin hərəkət azadlığını məhdudlaşdırır və onları iqtisadi baxımdan tam asılı vəziyyətə salır.
Beynəlxalq Aləmin Reaksiyası və Sülh Perspektivləri
Fələstin rəhbərliyi İsrailin bu qərarını beynəlxalq hüquqa qarşı “açıq müharibə elanı” kimi dəyərləndirib. İslam dünyasının aparıcı ölkələri, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri rəsmi bəyanatlarla çıxış edərək bu addımın Yaxın Şərqdə yeni zorakılıq dalğasına yol açacağı barədə xəbərdarlıq ediblər. Onlar beynəlxalq birliyi İsrailə qarşı daha qətiyyətli təzyiq göstərməyə çağırıblar.
ABŞ Dövlət Departamenti məsələ ilə bağlı narahatlığını ifadə etsə də, bu hərəkətin qarşısını alacaq konkret sanksiyalar hələlik gündəmdə deyil. Lakin Avropa İttifaqı və BMT rəsmiləri bildirirlər ki, bu cür birtərəfli addımlar iki dövlətli həll modelini tamamilə məhv edir. Əgər torpaqların qeydiyyatı və mənimsənilməsi prosesi dayandırılmazsa, regionda davamlı sülhə nail olmaq gələcək nəsillər üçün qeyri-mümkün görünür.
Nəticə etibarilə, İsrailin İordan çayının qərb sahilində atdığı bu addım sadəcə yerli bir torpaq mübahisəsi deyil, böyük bir humanitar və siyasi böhranın başlanğıcıdır. Bu siyasətin davam etməsi regionda etnik gərginliyi artıracaq və sülh naminə atılan bütün diplomatik addımları boşa çıxaracaqdır.
Related Photos
