İspaniya Texnologiya Nəhənglərinə Qarşı Genişmiqyaslı Təhqiqata Başladı
İspaniya hökuməti, rəqəmsal dünyada uşaqların müdafiəsini təmin etmək məqsədilə qlobal texnologiya nəhənglərinə qarşı misli görünməmiş bir hüquqi addım atıb. X (keçmiş Twitter), Meta və TikTok kimi platformaların süni intellekt tərəfindən yaradılan uşaq cinsi istismarı materiallarının (CSAM) yayılmasındakı rolu ciddi şübhə altına alınıb. Bu təhqiqat, təkcə texniki bir yoxlama deyil, həm də texnologiya şirkətlərinin məzmun tənzimləməsi sahəsindəki məsuliyyətsizliyinə qarşı Avropanın verdiyi ən sərt reaksiyalardan biridir. Baş nazir Pedro Sançesin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu proses, rəqəmsal platformaların öz alqoritmləri üzərində nəzarəti itirməsi ehtimalını araşdırır.
Rəsmi Madridin bu qərarı, son aylarda süni intellekt vasitəsilə hazırlanan saxta, lakin real görünüşlü qanunsuz görüntülərin internetdə kütləvi şəkildə artmasından sonra verilib. İspaniya prokurorluğu və müvafiq tənzimləyici qurumlar, Elon Musk-ın X platformasının, Mark Zukerberqin Meta imperiyasının (Facebook və Instagram) və Çin mənşəli TikTok-un bu cür toksik məzmunu bloklamaq üçün kifayət qədər resurs ayırmadığını iddia edir. Bu, texnologiya dünyasında transatlantik münaqişəni daha da alovlandırır, çünki ABŞ mərkəzli şirkətlər tez-tez ifadə azadlığı bəhanəsi ilə sərt tənzimləmələrdən yayınmağa çalışırlar.
Süni İntellektin Təhlükəli Tərəfi: Virtual İstismar
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı bəşəriyyət üçün böyük imkanlar açsa da, cinayətkar qruplar üçün də yeni alətlər yaradıb. Generativ süni intellekt vasitəsilə heç vaxt mövcud olmayan, lakin insan gözü ilə realdan seçilməyən uşaq istismarı görüntülərinin yaradılması hüquq-mühafizə orqanları üçün yeni və mürəkkəb bir problemdir. İspaniya hökuməti vurğulayır ki, bu cür materiallar həm real qurbanların ləyaqətini təhqir edir, həm də istismar mədəniyyətini onlayn mühitdə normallaşdırır. Alqoritmlərin bu məzmunu aşkar edə bilməməsi, sosial media şirkətlərinin texnoloji infrastrukturunun nə dərəcədə zəif olduğunu ortaya qoyur.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, süni intellektlə yaradılan görüntülər sürətlə yayıldığı üçün onların qarşısını almaq ənənəvi üsullarla demək olar ki, qeyri-mümkündür. İspaniyanın başlatdığı təhqiqat məhz bu nöqtəyə toxunur: Şirkətlər bu texnologiyanın mənfi fəsadlarını önləmək üçün profilaktik tədbirlər görübmü? Pedro Sançes bildirib ki, süni intellekt heç bir halda uşaqların hüquqlarını pozmaq üçün bir vasitəyə çevrilməməlidir və dövlət bu məsələdə heç bir güzəştə getməyəcək.
Avropa İttifaqının Rəqəmsal Xidmətlər Aktı və Hüquqi Nəticələr
İspaniyanın bu addımı Avropa İttifaqının (Aİ) qəbul etdiyi Rəqəmsal Xidmətlər Aktı (DSA) ilə tam uyğunluq təşkil edir. DSA, texnologiya şirkətlərindən qanunsuz məzmunu dərhal silməyi və sistemli riskləri idarə etməyi tələb edir. Əgər təhqiqat nəticəsində platformaların səhlənkarlığı sübut olunarsa, X, Meta və TikTok illik qlobal dövriyyələrinin 6%-nə qədər cərimə oluna bilər. Bu, milyardlarla avro dəyərində maliyyə sanksiyası deməkdir. İspaniya bu təhqiqatla Aİ daxilində digər ölkələrə də nümunə olmağı hədəfləyir.
Məsələnin digər tərəfi isə bu platformaların alqoritmlərinin şəffaflığıdır. İspaniya rəsmiləri tələb edirlər ki, şirkətlər öz daxili nəzarət mexanizmlərini hökumətə açsınlar. Xüsusilə gənclər arasında ən populyar olan TikTok-un uşaqları qorumalı olan filtrlərinin niyə uğursuz olduğu detallı şəkildə araşdırılacaq. Bu proses rəqəmsal platformaların “müstəqil dövlət” kimi davranmaq dövrünün sona çatdığını göstərir.
Qlobal Texnologiya Sektorunda Yeni Era
Bu təhqiqatın nəticələri təkcə İspaniya ilə məhdudlaşmayacaq. Əgər İspaniya bu nəhəng şirkətləri məsuliyyətə cəlb edə bilsə, bu, bütün dünya üzrə sosial media tənzimləmələrində yeni bir standart müəyyən edəcək. ABŞ-da da oxşar qanun layihələri müzakirə olunsa da, Avropanın bu birbaşa və sanksiya yönümlü yanaşması daha effektiv görünür. Texnologiya nəhəngləri artıq sadəcə “vasitəçi” olduqlarını iddia edərək məsuliyyətdən qaça bilməyəcəklər.
Nəticə etibarilə, İspaniya hökumətinin başlatdığı bu mübarizə rəqəmsal etikaya keçid üçün mühüm bir siqnaldır. Uşaqların onlayn təhlükəsizliyi artıq bir seçim deyil, şirkətlər üçün qaçılmaz bir öhdəlikdir. Təhqiqat irəlilədikcə, rəqəmsal dünyada süni intellektin istifadəsi və məzmun moderasiyası ilə bağlı daha sərt qaydaların tətbiq olunacağı gözlənilir.
Related Photos
