Cenevrədə Diplomatik Masada Nüvə Müzakirələri
İranın xarici işlər naziri ilə Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) rəhbəri Rafael Qrossi arasında Cenevrədə baş tutan görüş beynəlxalq münasibətlər sistemində kritik bir mərhələnin başlanğıcı hesab olunur. Bu yüksək səviyyəli təmas, Tehranın həm regional hərbi gücünü nümayiş etdirdiyi, həm də Qərb dövlətləri ilə yeni bir diplomatik səhifə açmağa çalışdığı bir dövrə təsadüf edir. Görüşün əsas qayəsi İranın nüvə proqramı ətrafında yaranmış çoxillik gərginliyi azaltmaq və tərəflər arasında qarşılıqlı etimadı bərpa etməkdir.
Nüvə Proqramı və Beynəlxalq Nəzarət Mexanizmləri
Görüş zamanı İranın nüvə obyektlərindəki monitorinq və yoxlama proseslərinin texniki detalları geniş şəkildə müzakirə edilib. BAEA-nın rəhbəri Rafael Qrossi İranın nüvə fəaliyyətlərinin tamamilə sülh xarakterli olduğunu sübut etmək üçün daha çox şəffaflığın zəruri olduğunu vurğulayıb. İran tərəfi isə öz növbəsində beynəlxalq müfəttişlərlə əməkdaşlığa hazır olduğunu bildirsə də, bu əməkdaşlığın ölkənin suverenliyinə və milli təhlükəsizlik maraqlarına xələl gətirməməli olduğunu diqqətə çatdırıb.
Tehranın İqtisadi Təklifləri və Sanksiyaların Yumşaldılması
Diplomatik səylərin mərkəzində dayanan əsas məsələlərdən biri də İrana qarşı tətbiq edilən beynəlxalq sanksiyaların gələcəyidir. Tehran administrasiyası, ABŞ ilə gözlənilən növbəti danışıqlar raundu üçün mühüm iqtisadi paket hazırlayıb. Bu paketə enerji sektorunda əməkdaşlıq, mədənçilik sənayesinə xarici investisiyaların cəlb edilməsi və mülki aviasiya parkının yenilənməsi üçün nəzərdə tutulan iri sazişlər daxildir. İran bu təkliflərlə göstərmək istəyir ki, sanksiyaların ləğvi təkcə onun üçün deyil, həm də qlobal bazarlar və Qərb şirkətləri üçün yeni imkanlar vəd edir.
Regionda Hərbi Gərginlik: Hürmüz Boğazında Təlimlər
Diplomatik danışıqlar davam edərkən, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) Hürmüz boğazında keçirdiyi hərbi təlimlər beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətindən yayınmayıb. Strateji əhəmiyyətli su yolunda həyata keçirilən bu manevrlər İranın hərbi hazırlığını və istənilən təhlükəyə cavab vermək qabiliyyətini nümayiş etdirmək məqsədi daşıyır. Bu addım eyni zamanda bir növ “güc nümayişi” kimi qiymətləndirilir və danışıqlar masasında Tehranın əlini gücləndirməyə xidmət edir. Dünya neft ticarətinin mühüm hissəsinin keçdiyi bu bölgədəki hərbi hərəkətlilik qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından ciddi narahatlıq yaradır.
Nüvə Sazişinin Gələcəyi və Qlobal Sabitlik
Bütün bu proseslərin fonunda 2015-ci ildə imzalanmış Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planının (JCPOA) taleyi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. ABŞ-ın sazişdən çıxmasından sonra Tehranın nüvə sahəsində atdığı irimiqyaslı addımlar beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edən əsas amildir. Hazırkı Cenevrə görüşü, nüvə sazişinin yenidən canlandırılması üçün son şanslardan biri kimi görülür. Danışıqların müsbət nəticələnməsi Yaxın Şərqdə uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına və qlobal nüvə silahlarının yayılmaması rejiminə böyük töhfə verə bilər.
Yekun olaraq, Cenevrədəki bu kritik görüşün nəticələri həm diplomatik, həm də iqtisadi sahədə yeni bir dövrün carçısı ola bilər. Tərəflərin qarşılıqlı güzəştlərə hazır olub-olmaması yaxın günlərdə baş tutacaq digər təmaslarda daha aydın görünəcək. Beynəlxalq birlik bu mürəkkəb siyasi prosesin sülh yolu ilə həllini və regionda gərginliyin azaldılmasını böyük ümidlə gözləyir.
Related Photos
