Türkiyənin daxili siyasi dinamikasında hər zaman kritik yer tutan İmralı görüşləri ilə bağlı yeni və əhəmiyyətli bir mərhələ başlayıb. Ölkənin siyasi gündəmini uzun müddətdir məşğul edən Kürt məsələsi və bu məsələnin həlli yolları ilə bağlı atılan addımlar, Demokratiya və Bərabərlik Partiyasının (DEM Partiyası) həmsədri Tuncer Sancarın son açıqlamaları ilə yeni bir müstəviyə keçib. Partiya heyətinin İmralı həbsxanasında Abdullah Öcalanla keçirdiyi görüşün təfərrüatları, həm iqtidar, həm də müxalifət cinahında böyük maraqla qarşılanıb. Sancarın verdiyi məlumata görə, bu görüş sadəcə bir ziyarət deyil, daha genişmiqyaslı bir prosesin carçısı kimi qiymətləndirilməlidir.
İmralı Görüşünün Pərdəarxası və “İnteqrasiya” Mesajı
DEM Partiyası heyətinin İmralı adasına səfəri, Türkiyədə siyasi temperaturun yüksəldiyi bir dövrə təsadüf edir. Görüşün ən diqqətçəkən məqamı Abdullah Öcalanın ilk sözləri olub. Tuncer Sancar bildirib ki, Öcalan görüşü “inteqrasiyaya giriş toplantısı” kimi xarakterizə edib. Bu ifadə siyasi ekspertlər tərəfindən müxtəlif cür yozulur. İnteqrasiya dedikdə, Öcalanın həm hüquqi statusunun yenidən nəzərdən keçirilməsi, həm də onun mesajlarının Türkiyənin demokratikləşmə prosesinə necə daxil ediləcəyi nəzərdə tutula bilər. Bu bəyanat, uzun illərdir davam edən təcridin qırılması və dialoq kanallarının rəsmən açılması istiqamətində mühüm bir siqnal kimi qəbul edilir.
Artı Gerçek portalına müsahibə verən Sancar, görüşün atmosferinin və müzakirə olunan mövzuların ciddiliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Öcalanın yanaşması təkcə bir qrupun maraqlarını deyil, bütün Türkiyənin sülh və sabitlik içində yaşamasını hədəfləyən bir baxış bucağını əks etdirir. Bu, xüsusilə son vaxtlar Türkiyə Böyük Millət Məclisində (TBMM) səslənən müxtəlif çağırışların fonunda daha böyük məna kəsb edir.
“Ümid Haqqı” və Hüquqi Müstəvidə Gözləntilər
Görüşün əsas müzakirə mövzularından biri də hüquq ədəbiyyatında “ümumiyyətlə ümid haqqı” (right to hope) kimi tanınan konsepsiyadır. Abdullah Öcalanın 1999-cu ildən bəri İmralı adasında ömürlük həbs cəzası çəkdiyini nəzərə alsaq, bu hüquqi anlayış onun gələcək taleyi üçün həlledici ola bilər. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin normalarına əsaslanan bu hüquq, ağırlaşdırılmış ömürlük həbs cəzası alan şəxslərin müəyyən bir müddətdən sonra (adətən 25 il) vəziyyətinin yenidən qiymətləndirilməsini və onların azadlığa çıxma ehtimalının qapalı saxlanılmamasını tələb edir.
DEM Partiyası və tərəfdarları bu hüququn tətbiq olunmasını tələb edərkən, bunun həm də Türkiyənin beynəlxalq hüquq qarşısındakı öhdəliklərinin bir parçası olduğunu qeyd edirlər. Öcalanın “inteqrasiya” mesajı ilə “ümid haqqı” müzakirələrinin eyni vaxtda intensivləşməsi, yaxın gələcəkdə Türkiyənin hüquq sistemində və həbsxana şəraitində müəyyən islahatların aparıla biləcəyi ehtimalını gücləndirir.
Siyasi Prosesin Gələcəyi: Yeni Bir Sülh Dalğası?
İmralıdan gələn bu son xəbərlər Türkiyə ictimaiyyətində “Yeni bir çözüm (həll) prosesi başlayırmı?” sualını yenidən gündəmə gətirib. BBC, Hürriyyət və digər beynəlxalq media qurumları mövzunu yaxından izləyərək, Türkiyə hökumətinin bu görüşə və Öcalanın mesajlarına necə reaksiya verəcəyini təhlil edirlər. Tuncer Sancarın açıqlamaları göstərir ki, DEM Partiyası bu prosesdə aktiv vasitəçi rolunu oynamağa hazırdır və məsələnin parlament müstəvisində həllini prioritet hesab edir.
Yekun olaraq, Abdullah Öcalanın “inteqrasiyaya giriş” kimi xarakterizə etdiyi bu görüş, Türkiyənin qarşıdakı illərdəki siyasi mənzərəsini formalaşdıra biləcək gücdədir. İstər daxili sülhün təmin edilməsi, istərsə də regional sabitlik baxımından bu tip dialoqların davam etməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Öcalanın mesajının tam təfərrüatları və dövlətin bu istiqamətdə atacağı növbəti addımlar Türkiyənin demokratik gələcəyi üçün həlledici sınaq olacaq.
Related Photos
