ByteDance və Disney Arasında Süni İntellekt Münaqişəsi
Dünyanın ən böyük texnologiya şirkətlərindən biri olan ByteDance, süni intellekt (Sİ) texnologiyalarının tətbiqi zamanı ciddi hüquqi maneələrlə qarşılaşıb. Şirkətin yeni istifadəyə verdiyi və böyük maraq doğuran Seedance adlı video yaratma tətbiqi, əyləncə dünyasının nəhəngi olan Disney-in hədəfinə çevrilib. Bu qarşıdurma, müasir texnologiyaların yaradıcılıq azadlığı ilə mövcud intellektual mülkiyyət qanunları arasındakı kövrək balansı yenidən müzakirə obyektinə çevirib. Xüsusilə süni intellekt vasitəsilə yaradılan kontentlərin orijinallığı və hüquqi statusu ilə bağlı suallar artıq nəzəri müzakirələrdən real məhkəmə çəkişmələri müstəvisinə keçir.
“Hörümçək Adam” və Müəllif Hüquqları Böhranı
Seedance platformasında istifadəçilərin süni intellekt alətlərindən istifadə edərək Disney-ə məxsus olan “Hörümçək Adam” (Spider-Man) kimi qlobal miqyasda tanınan personajları müxtəlif ssenarilərə uyğunlaşdırması böhranın əsas səbəbi olub. Disney, öz personajlarının icazəsiz şəkildə Sİ tərəfindən modelləşdirilməsini və videolarda istifadə olunmasını brend dəyərinə və müəllif hüquqlarına birbaşa təhdid kimi qiymətləndirib. “Global RSS” agentliyinin yaydığı məlumatlara görə, tətbiqin son yenilənməsi Sİ-nin personajları daha realistik şəkildə canlandırmasına şərait yaradıb ki, bu da Disney-in hüquqşünaslarını hərəkətə keçirib.
ByteDance-in Geri Addımı: Yeni Məhdudiyyətlər
Disney-in kəskin hüquqi xəbərdarlıqlarından sonra ByteDance, Seedance tətbiqində bir sıra texniki məhdudiyyətlər tətbiq etmək qərarına gəlib. Şirkət rəsmi olaraq bütün detalları açıqlamasa da, tətbiq daxilində xüsusi filtrlərin yerləşdirildiyi və müəllif hüququ ilə qorunan vizual elementlərin generativ şəkildə yaradılmasının qarşısının alındığı bildirilir. Bu addım, ByteDance-in qlobal bazarda, xüsusən də ABŞ və Avropa regionlarında hüquqi problemlərdən qaçmaq və platformasının fəaliyyətini davam etdirmək istəyindən irəli gəlir. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu məhdudiyyətlər istifadəçi təcrübəsinə təsir etsə də, şirkətin uzunmüddətli reputasiyası üçün vacibdir.
Süni İntellekt Modellərinin Təlimi və Data Problemi
Bu münaqişənin kökündə süni intellekt modellərinin necə təlim keçməsi məsələsi dayanır. Seedance kimi tətbiqlərin arxasında duran Sİ alqoritmləri, internetdəki milyonlarla şəkil və video əsasında öyrənir. Bu məlumat bazasına Disney kimi şirkətlərin illər boyu yaratdığı keyfiyyətli məzmunların daxil olması, Sİ-nin həmin personajları asanlıqla təqlid etməsinə gətirib çıxarır. Disney illərdir öz personajlarının unikal identifikasiyasını qorumaq üçün sərt siyasət yürüdür və Sİ-nin bu “yaradıcı oğurluğu” şirkət üçün qəbulolunmazdır. Bu vəziyyət, gələcəkdə Sİ şirkətlərinin təlim dataları üçün lisenziya ödəyib-ödəməməsi barədə yeni qanunvericilik bazasının yaradılmasını zəruri edir.
Texnologiya Sənayesi Üçün Yeni Precedent
ByteDance və Disney arasındakı bu gərginlik, digər texnologiya nəhəngləri və Sİ startapları üçün mühüm bir dərs rolunu oynayır. Artıq aydın olur ki, yalnız innovativ texnologiya təqdim etmək kifayət deyil, həm də həmin texnologiyanın yaradacağı məzmunun hüquqi tərəfləri öncədən hesablanmalıdır. Seedance hadisəsi, generativ süni intellekt sahəsində “vəhşi qərb” dövrünün sona çatdığını və daha ciddi tənzimləmələrin gəldiyini xəbər verir. Bu cür hadisələr həm də yaradıcı sənaye nümayəndələrinin öz əməklərini rəqəmsal erada necə qorumalı olduqlarını yenidən düşünməyə sövq edir.
Rəqəmsal Dünyada Gələcək Perspektivlər
Gələcəkdə süni intellekt tətbiqlərinin inkişafı, müəllif hüquqları sahibləri ilə texnologiya tərtibatçıları arasında yeni əməkdaşlıq modellərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Bəlkə də yaxın gələcəkdə istifadəçilər müəyyən ödəniş qarşılığında Disney personajlarını Sİ videolarında rəsmi lisenziya ilə istifadə edə biləcəklər. Lakin hələlik tərəflər arasındakı münasibətlər rəqabət və hüquqi çəkişmələr üzərində qurulub. ByteDance-in Seedance tətbiqində etdiyi dəyişikliklər, rəqəmsal ekosistemin daha şəffaf və hüquqa hörmət edən bir mühitə çevrilməsi yolunda atılan əhəmiyyətli addımlardan biri kimi yadda qalacaq.
